پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

بررسی میزان آمادگی کتابخانه‌های دانشگاهی شهر اصفهان در مواجهه با همه‌گیری بیماری کووید-19

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، مرکز قم
2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، مرکز قم
چکیده
مقدمه: شیوع مرگبار ویروس کووید-19 در اواخر سال 2019 م. بی‌سابقه‌ترین چالش برای جامعه انسانی است. کتابخانه‌ها نیز، مانند سایر نهادها و سازمان‌ها، برای مواجهه با آن تدابیری اندیشیده‌اند. در پژوهش حاضر، تدابیر اتخاذشده و میزان آمادگی کتابخانه‌های دانشگاهی شهر اصفهان در مواجهه با بیماری کووید-19 بررسی می‌شود.
روش پژوهش: پژوهش حاضر به‌روش پیمایشی انجام شد. جامعه پژوهش حاضر، کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی شهر اصفهان و نمونه آماری 70 نفر از کتابداران جامعه بود. ابزار پژوهش، پرسش‌نامه خود ایفاء است و روایی آن توسط متخصصان کتابداری تأیید و پایایی آن با آلفای کرونباخ به مقدار 77/0 محاسبه شد. تحلیل داده‌ها با SPSS-26  و Amos-24 انجام شد.
یافته‌ها: میزان آمادگی کتابخانه‌های موردپژوهش در مواجهه با بیماری کووید-19، معادل 66/66 درصد است که بالاتر از حد متوسط ارزیابی شد. برای مقابله با بیماری، الزام استفاده از ماسک، شیفت‌کاری، دورکاری، تمدید خودکار منابع دارای اولویت بیشتر و کاهش ساعت اداری، امکان جستجو، تمدید، رزرو منابع و پرداخت الکترونیکی جرائم دیرکرد نیز با کمی اختلاف در رتبه بعد قرار گرفت. در حالی‌ که ضدعفونی منابع بازگشتی و تب‌سنجی کاربران موردتوجه واقع نشده است.
نتیجه‌گیری: در حالی که همه‌گیری بیماری کووید-19 باعث کاهش فعالیت‌های اصلی کتابخانه‌ها گردیده است. لزوم دیجیتال‌سازی منابع، ارائه خدمات غیرحضوری، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش سطح سواد دیجیتالی و رسانه‌ای، توسعه دسترسی به منابع اطلاعاتی، ‌کنترل محتوای دیجیتالی و استفاده از منابع چندرسانه‌ای بایستی موردتوجه بیشتر قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

خادمی‌زاده، شهناز؛ فرج پهلو، عبدالحسین و محمدی، زینب (1399). بررسی میزان آمادگی کتابخانه‌های عمومی ایران در مواجهه با بحران ریز گردها. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 23(2)، 136-117. بازیابی شده در شهریور 1399 از: https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=512876
زکیانی، شعله؛ غفاری، سعید و غلامی، شهرزاد (1397). بررسی میزان آمادگی کتابخانه‌های دانشگاه علوم پزشکی قزوین در مواجهه با بلایای طبیعی (1397). مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، 22(4)، 82-74. بازیابی شده در شهریور 1399 از: https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?id=357902
زنگنه، ثریا (1399). خدمات کتابخانه‌های عمومی در بحران کرونا. کتابدار 2.0، 6 (3). بازیابی شده در شهریور 1399 از: https://b2n.ir/j05353
طاهری، ابوالفضل؛ اشرفی‌ریزی، حسن و سعیدی‌زاده، مرضیه (1399). چالش‌ها و اقدامات کتابخانه‌های عمومی برای بازگشایی و ارائه خدمات در زمان بحران کووید 19: تحلیلی بر راهنماها و اقدامات بین‌المللی. مدیریت اطلاعات سلامت 17(3). بازیابی شده در اردیبهشت 1400 از: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=546200
عرب، یگانه (1399). جبر فناورانه و ایجاد کتابخانه‌های دیجیتال در دوران پساکرونا. خبرگزاری کتاب ایران IBNA بازیابی شده در شهریور 1399 از: http://www.ibna.ir/fa/mizgerd/290591
 غفاری، سعید و قلی‌پور‌مقدم، فرید (1394). میزان آمادگی کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه پیام‌نور قم در برابر حوادث غیرمترقبه. دومین سمپوزیوم بین‌المللی علوم مدیریت با محوریت توسعه پایدار. بازیابی شده در شهریور 1399 از:  https://civilica.com/doc/460772
لیزنا. (1399). نقش کتابخانه‌ها در مدیریت بحران. لیزنا. بازیابی شده در شهریور 1399 از: https://www.lisna.ir/report/item/422
محمداسماعیل، صدیقه و ناصحی اسکویی، ماهرخ (1393). کتابخانه‌ها و مدیریت بحران (مطالعه موردی: کتابخانه‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی تابعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مستقر در شهر تهران). مدیریت اطلاعات سلامت. 11(6)، 711-699. بازیابی شده در شهریور 1399 از:  https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=239687
میرزائی، حسین (1399). جستارهایی در آموزش عالی، علم و بحران کرونا در ایران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
Guo, Y., Yang, Z., Yang, Z., Liu, Y., Bielefield, A. & Tharp, G. (2020). The provision of patron services in Chinese academic libraries responding to the COVID-19 pandemic. Library Hi Tech. Retrieved ahead-of-print, ahead-of-print, from https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/LHT-04-2020-0098/full/html#loginreload
Ifijeh, G. & Yusuf, F. (2020, 2020/11/01). Covid – 19 pandemic and the future of Nigeria's university system: The quest for libraries' relevance. The Journal of Academic Librarianship. Retrieved 6, 46, from  https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0099133320301178
Ifla. (2020). COVID-19 and the Global Library Field. from https://www.ifla.org/covid-19-and-libraries
Larsen, S. (2020). Royal Danish Library and Corona. Alexandria: The Journal of National and International Library and Information Issures. from https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0955749020980370
Leo. F. H. M. (2020, 2020/12/01). Academic Library Services during COVID-19: The Experience of CUHK Library. International Information & Library Review. Retrieved 4, 52, from https://doi.org/10.1080/10572317.2020.1834251
Nunnally, C. & Bernstein, I. H. (1978). Psychometric theory (2 ed). New york: McGraw-Hill.
Rafiq, M., Batool, S. H.; Ali, A. F. & Ullah, M. (2020). University libraries response to COVID-19 pandemic: A developing country perspective. The Journal of Academic Librarianship. Retrieved 1, 47, from https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0099133320301713
Scally, J. (2021). Coronavirus 2020: From lockdown to resumption at the National Library of Scotland. Alexandria: The Journal of National and International Library and Information Issues. from https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0955749020983478
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1400
  • تاریخ بازنگری 07 تیر 1400
  • تاریخ پذیرش 08 تیر 1400