نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

مقدمه: شناسایی عوامل بازدارنده بر سر راه استفاده جوانان از کتابخانه‌های_عمومی  به اولویت‌بندی مهمترین راهکارهای اجرایی و اتخاذ راهکار مناسب به مسئولین کمک می­کندتا بتوانند با تصمیم‌گیری‌های صحیح موجبات رشد، پیشرفت و سلامت جسمی و روحی جوانان را فراهم آورند.
روش شناسی: پژوهش کاربردی حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و به‌روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری از میان جوانان شاغل تا 48 ساله با مدرک کارشناسی در اداره‌های دولتی شهر مشهد بودند. به‌منظور جمع‌آوری داده‌ها، 170 پرسشنامه میان جوانان انتخاب شده به روش نمونه­گیری تصادفی ساده، توزیع و جمع آوری شد. از شاخص‌های آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار و واریانس) و آزمون‌ خی دو و آزمون تی تک ‌نمونه‌ای برای تحلیل داده­ها استفاده شد.
یافته‌ها: تنها 9/32 درصد از جامعه پژوهش، عضو کتابخانه عمومی و53/36 درصد استفاده کننده خدمات کتابخانه عمومی بودند. جوانان به‌طور متوسط تمایل به استفاده از کتابخانه‌های عمومی داشتند اما استفاده از آنها را در حد کم ضروری می‌دانستند.  بین زنان و مردان و در مقاطع تحصیلی مختلف درمیزان استفاده اختلافی دیده نشد. شناسایی حاکمیت رسانه‌های دیداری و شنیداری، کسب اطلاعات ازکانال‌هایی به‌غیر از کتابخانه‌ها، نبود زمان کافی برای مطالعه و «حاکمیت رسانه‌ها» مهمترین عامل بازدارنده استفاده از کتابخانه (27/28 %) بود و ضعیف‌ترین عامل، تأثیرگذاری کم کارکنان (86/7 %) بود.
نتیجه گیری: پائین بودن میزان مطالعه قشر تحصیلکرده، از نهادینه نشدن فرهنگ مطالعه در جامعه حکایت دارد.  موانعی مانند عدم کفایت تعداد کتابخانه ها، ناکافی بودن خدمات، تنوع آنها و بازاریابی برای خدمات از دیدگاه جوانان تحصیلکرده شناسایی شد. متناسب با این کمبودها نیز پیشنهاداتی نظیر سیاستگذاری برای بهینه سازی خدمات نظیر، بازاریابی خدمات همراه با افزایش تعداد کتابخانه های عمومی پشنهاد شد که می­تواند از سوی سیاستکذاران و مجریان سیاستها مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identifying the Amount of Public Library Use by Educated Young People and the Most Important Barriers from Their Point of View

نویسندگان [English]

  • Fereshteh Kamran Toroghy 1
  • Azam Sanatjoo 2
  • Mohsen Nowkarizi 3

1 PhD. Student, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

2 Asociate Professor, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

3 Department of Knowledge and Information Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

چکیده [English]

Introduction: This study aimed to identify the amount of public libraries use by young people and the most important barriers facing them to use public libraries in the city of Mashhad.
Methodology: The current research is applied in the objective, functional and analytical approach and survey method was used. The statistical population of the current research was selected from among the young people working in the government offices of Mashhad who had at least a bachelor's degree. To select Mashhad offices, a list of these offices was prepared and among them, 10 offices through systematic random were selected. According to the sample size (n = 170), 17 questionnaires were distributed among the employees of each of the 10 offices by simple sampling method and were used in the analysis. The face validity of the questionnaire was checked and confirmed by the faculty members. In order to analyze the data, first, a brief description of the demographic characteristics of the study population including gender, age and level of education was provided. By using descriptive statistics indicators (prevalence, percentage, mean, standard deviation and variance) and chi-square test and t-test of a sample, the data and answers given to the questionnaire were described and analyzed, and the research questions and hypotheses were answered based on this. The reliability of the questionnaire was measured using SPSS software and Cronbach's alpha was 0.78, which indicates good reliability.  
Findings: The results of the research showed that educated young people in the city of Mashhad offices in both sexes and in different educational levels in the use of public libraries were homogeneous. In the present study, a small percentage (%32.9) of the respondents were members of the public library, and only a small percentage (%36.35) of them used the public library. The study showed that young people are, on average, tend to use public libraries and from their point of view, to use of public libraries, to a small extent, is essential. Among the inhibiting factors in the use of public libraries, with the library method, the most important inhibiting factors were identified in the category of other factors (%28.27), which were: the weakness of the prevailing culture in the society in terms of emphasis on reading books, lack of encouragement of mass media to study, lack of encouragement of family (parents) and friends to read books and financial and expensive issues (family economic problems) and the least inhibiting factor was related to library staff (%7.68). In general, the most important factors preventing the use of public libraries are: the dominance of visual and audio media, obtaining information from channels other than libraries, lack of time or opportunity to study, libraries not being open at the required hours, low advertising to attract young people. to study and libraries, the location of libraries being far from the place of residence, the lack of organized public libraries in the city (lack of public libraries in the workplace and living), the lack of up-to-date library resources, the lack of required books, the lack of specialized, experienced and Experienced in guiding people and lack of efficiency of some existing staff, lack of public library space and busyness.
Conclusion: Due to the dominance of visual and audio media, obtaining information from channels other than libraries, the location of libraries being far from the place of residence, the lack of up-to-date library resources and the lack of specialized, experienced and experienced human resources to guide people, as the most important inhibiting factors. The use of public libraries by young people is suggested to solve these problems: placing the full text of some needed resources such as: books and articles on the library website, using virtual space facilities such as: Viber, Line, Telegram, and… to inform about news. and library services to people, increasing the quantity and quality of library resources according to people's needs and the good manners of librarians and library officials and proper treatment with patrons, which can help solve problems and make more use of public libraries by young people. Originality/value:
By identifying the factors preventing young people from using public libraries, it is possible to identify and prioritize the most important implementation solutions and help the authorities and those involved to adopt the appropriate strategies, which can ultimately provide the growth and development and physical and mental health of the youth.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Young people
  • Amount of use
  • Public libraries
  • Mashhad
  • Barriers
امانی، غفور (1379). رابطه مطالعه در دوران کودکی ـ نوجوانی با مطالعه در دوران بزرگسالی. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 34، 16. بازیابی شده در 10 اردیبهشت 94 از:  https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/45553/16/text
اسدی‌ سروستانی، خدیجه؛ کرمی، نورالله (1387). بررسی عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی­ مرتبط با گرایش جوانان به مطالعه و مشکلات آنان ­در این زمینه: مطالعه­ موردی­ شهر شیراز. علوم و فناوری اطلاعات، 23 (4)، 71. بازیابی شده در 10 دی 93 از: https://jipm.irandoc.ac.ir/article-1-15-fa.html
آفتابی ‌آرانی، فاطمه؛ بتولی، زهرا (1386). بررسی میزان مطالعه غیر‌درسی دانش‌آموزان دوره متوسطه و شناسایی عوامل مؤثر بر آن در شهرستان آران و بیدگل در سال 85-1384. نما، 7 (3)، 2-7. بازیابی شده در 10 اردیبهشت 94 از: https://www.academia.edu/1456012
پارسازاده، احمد؛ شقاقی، مهدی (1388). کتابخانه‌های عمومی و ساخت واقعیت اجتماعی. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 15 (59)، 39. بازیابی شده در 14 اردیبهشت 94 از: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=106206
ثنایی، حسین (1384). اوصاف جوان، ارتباط با جوان. شمیم یاس، 30، 16.
زال‌زاده، ابراهیم (1379). بررسی میزان مطالعه غیر‌درسی و میزان استفاده دانش‌آموزان دبیرستان‌ها از کتابخانه‌های عمومی شهر شیراز. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 35، 35. بازیابی شده در 14 اردیبهشت 94 از:https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/109117
شعبانی، احمد؛ فاضل، مرتضی (1381). مطالعات غیر‌درسی دانش‌آموزان متوسطه و شناسایی عوامل مؤثر از نظر دانش‌آموزان شهرضا. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 50، 47-52. بازیابی شده در 14 اردیبهشت 94 از:http://nastinfo.nlai.ir/article_818.html
شریف‌زاده، ابوالقاسم؛ محبوبی، محمدرضا (1390). تحلیل عاملی موانع استفاده مطلوب دانشجویان از خدمات کتابخانه در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 14(2)، 143-144. بازیابی شده در 7 خرداد 94 از:http://lis.aqr-libjournal.ir/article_42691.html
صافی، قاسم (1379). تأثیر کتابخانه‌های عمومی در گسترش فرهنگ مطالعه. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 34، 7-8. بازیابی شده در 7 خرداد 94 از: https://jlib.ut.ac.ir/article_12471.html
فردوسی، سیما؛ قاسم‌زاده، فاطمه (1390). بهداشت روانی. تهران: شرکت چاپ کتاب‌های درسی ایران.
قناویزچی، محمد‌علی؛ داورپناه، محمد‌رضا (1386). بررسی عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده مطالعه و رابطه نگرش به مطالعه و کتاب‌خوانی با الگوی انگیزشی مزلو. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 40، 46. بازیابی شده در 7 خرداد 94 از:https://www.magiran.com/paper/492371
کازهی، حسین (1386). رویکردی بر فرهنگ مطالعه و کتاب‌خوانی، موانع و راهکارهای ترویج آن در شهرستان بیرجند. مطالعات اجتماعی فرهنگی خراسان، 5-6، 107. بازیابی شده در 20 خرداد 94 از: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/974140
میرحسینی، زهره؛ باب‌الحوائجی، فهیمه (1375). تصویر اجمالی از کتابخانه‌های عمومی در ایران. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 6 (20)، 35. بازیابی شده در 20 خرداد 94 از: https://publij.ir/article-1-607-fa.html
معرف‌زاده، عبدالحمید؛ ایرجی، شهرزاد (1389). بررسی عوامل ترغیب‌کننده و بازدارنده مطالعه در میان مراجعان کتابخانه‌های عمومی شهرستان ماهشهر. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 16 (60)، 143-162. بازیابی شده در 20 خرداد 94 از:https://publij.ir/article-1-81-fa.html
مؤمنی، منصور؛ فعال قیومی، علی (1390). تحلیل‌های آماری با استفاده از SPSS. تهران: کتاب نو.
مؤتمنی، علیرضا؛ همتی، امین و مرادی، هادی (1391). شناسایی و اولویت‌بندی موانع جوانان در استفاده از خدمات­ کتابخانه‌های ­عمومی: مطالعه ­موردی شهرستان سمنان. تحقیقات ­اطلاع‌رسانی ­و کتابخانه‌های عمومی، 18 (4)، 364-379. بازیابی شده در 22 دی 93 از:https://www.magiran.com/paper/1104718
نظری، اشرف؛ عصاره، فریده (1390). دیدگاه‌های دانش‌آموزان دبیرستانی شهرکرد در مورد عوامل ترغیب‌کننده و بازدارنده مطالعه آزاد. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 22 (87)، 64-67. بازیابی شده در 4 تیر 94 از: http://nastinfo.nlai.ir/article150.html
Anderson, C. (2013). The Role of Public Libraries in Society: Educate, Engage, Inspire, Invest. Islamabad: Lincoln Corner Hyderabad.
Clark, F., and Foster, A. (2005). Children’s and Young People’s Reading Habits and Preferences The who, what, why, where and when. London: National Literacy Trust.
Clark, C., and Hawkins, C. (2011). Young people’s reading habits and attitudes to public libraries, and an exploration of the relationship between public library use and school attainment. London: National Literacy Trust.
Hull, B. (1999). Barriers to Libraries as Agents of Lifelong Learning. Library and Information Research News, 24(77), 17-18. Retrieved August 22, 2015 from https://www.researchgate.net/publication/329650561_ldentifying_the_barriers_to_Libraries_as_agents_of_Lifelong_Learning_a_research_project
McGrath, B., Rogers, M., and Gilligan, R. (2010). Young People and Public Libraries in Ireland: Issues and Opportunities. Dublin: Research Center, Trinity College.
Thomas, L.L. (2009). Rescuing Reading at The Community College. The Journal of the Virginia Community College, 14(1), 5-14. Retrieved August 22, 2015 from https://commons.vccs.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1064&context=inquiry
CAPTCHA Image