پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

تأثیر شیوع همه‌گیری کووید-19 بر خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی و موانع ارائه خدمات: کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های سطح یک کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، عضو هیئت ‌علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
2 کارشناسی‌ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، کارشناس مرجع مجازی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
چکیده
مقدمه: هدف این مطالعه بررسی تأثیر شیوع بیماری همه‌گیر کووید-19 بر خدمات کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های سطح یک کشور و نیز موانع پیش‌روی آنها بود.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر کیفی است و جمع‌آوری ‌داده‌ها از طریق مصاحبه تلفنی و آنلاین با مدیران کتابخانه‌های مرکزی یا معاونان سیزده کتابخانه دانشگاهی سطح یک کشور انجام شد. مصاحبه‌ها با نرم‌افزار کال‌ایکس ضبط گردید. محتوای مصاحبه‌ها با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا تجزیه‌وتحلیل و کدگذاری شد و تعداد 120 کد اولیه شناسایی شد که به تأثیرات و موانع کووید-19 پرداخته بودند.
یافته‌ها: تقریباً همه کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های مورد مطالعه، خدمات حضوری خود را در دوره شیوع کووید-19 محدود کرده و سعی در افزایش خدمات دیجیتال و از راه دور داشتند. بحث سرعت پایین اینترنت و پهنای باند از جمله مشکلات ‌عمده‌ای بود که ارائه خدمات غیرحضوری در کتابخانه‌ها را با مشکل مواجه می‌کرد. از دیگر موانع مهم می‌توان به مسئله مالکیت معنوی آثار فارسی و نبود چارچوب مشخص برای بهره‌برداری از فرمت دیجیتال این منابع در سطح کلان کشور، مشکلات بودجه، نبود پروتکل‌های مشخص جهت ارسال پستی منابع فیزیکی و ... اشاره نمود.
نتیجه‌ گیری: تبدیل به فرصت شدن کووید-19، نهادینه شدن دورکاری برای ‌سازمان‌ها، تسهیل فرایند بوروکراسی خریدهای ضروری کتابخانه‌، پذیرش تغییر و ... از جمله موارد متأثر از شیوع بیماری همه‌گیر کووید-19 بر خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی مورد مطالعه بود.
کلیدواژه‌ها

اسدی، مریم (1399). اشاعه اطلاعات پاشنه آشیل کتابخانه‌های دانشگاهی در شیوع همه‌گیری کووید-19. نشریه شناسه، بازیابی شده در :http://www.shenasehmag.ir/index.php/blog/2017-08-26-14-05-26/309-19
زنگنه، ثریا (1400). کتابخانه‌های عمومی و مدیریت بحران‌: ارائه یک الگو جهت مدیریت بحران کووید-19 (کرونا ویروس). فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی.‎ بازیابی شده در تاریخ 22/02/1400 از: https://jks.atu.ac.ir/article_12512.html
طباطبایی، امیر؛ حسنی، پرخیده؛ مرتضوی، حامد؛ طباطبایی‌چهر، محبوبه. (1392). راهبردهایی برای ارتقاء دقت علمی در تحقیقات کیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، 5(3)، 663-670.‎
طاهری، ابوالفضل؛ اشرفی‌ریزی، حسن؛ سعیدی‌زاده، مرضیه (1399). چالش‌ها و اقدامات کتابخانه‌های عمومی برای بازگشایی و ارائه خدمات در زمان بحران کووید-19: تحلیلی بر راهنماها و اقدامات بین‌المللی.‎ مدیریت اطلاعات سلامت، 17(3)، 140-146.
 
COVID-19 and the Global Library Field (2020). Retrieved 2021/3/01 from: https://www.ifla.org/covid-19-and-libraries
Powers, S.; & James, M.L. (2019). “Service Excellence: Free Return Shipping for All Patrons Who Are Off Campus”. In: Library services for online patrons: a manual for facilitating access, learning, and engagement. Edited by Pitts, J.E.; Bonella, L.; Coleman, J.M., & Wathen, A. California: Libraries Unlimited.
Rafiq, M.; Batool, S. H.; Ali, A. F.; & Ullah, M. (2021). University libraries response to COVID-19 pandemic: A developing country perspective. The Journal of Academic Librarianship47(1), 102280.
Temiz, S.; & Salelkar, L. P. (2020). Innovation during crisis: exploring reaction of Swedish university libraries to COVID-19. Digital Library Perspectives.
Walsh, B.; & Rana, H. (2020). Continuity of Academic Library Services during the Pandemic The University of Toronto Libraries’ Response. Journal of Scholarly Publishing51(4), 237-245.
Guo, Y.; Yang, Z.; Yang, Z.; Liu, Y. Q.; Bielefield, A.; & Tharp, G. (2020). The provision of patron services in Chinese academic libraries responding to the COVID-19 pandemic. Library Hi Tech.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 22 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری 01 خرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 10 خرداد 1400