نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علم اطلاعات و دانش‌شناسی، عضو هیئت ‌علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

2 کارشناسی‌ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، کارشناس مرجع مجازی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

چکیده

مقدمه: هدف این مطالعه بررسی تأثیر شیوع بیماری همه‌گیر کووید-19 بر خدمات کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های سطح یک کشور و نیز موانع پیش‌روی آنها بود.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر کیفی است و جمع‌آوری ‌داده‌ها از طریق مصاحبه تلفنی و آنلاین با مدیران کتابخانه‌های مرکزی یا معاونان سیزده کتابخانه دانشگاهی سطح یک کشور انجام شد. مصاحبه‌ها با نرم‌افزار کال‌ایکس ضبط گردید. محتوای مصاحبه‌ها با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا تجزیه‌وتحلیل و کدگذاری شد و تعداد 120 کد اولیه شناسایی شد که به تأثیرات و موانع کووید-19 پرداخته بودند.
یافته‌ها: تقریباً همه کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های مورد مطالعه، خدمات حضوری خود را در دوره شیوع کووید-19 محدود کرده و سعی در افزایش خدمات دیجیتال و از راه دور داشتند. بحث سرعت پایین اینترنت و پهنای باند از جمله مشکلات ‌عمده‌ای بود که ارائه خدمات غیرحضوری در کتابخانه‌ها را با مشکل مواجه می‌کرد. از دیگر موانع مهم می‌توان به مسئله مالکیت معنوی آثار فارسی و نبود چارچوب مشخص برای بهره‌برداری از فرمت دیجیتال این منابع در سطح کلان کشور، مشکلات بودجه، نبود پروتکل‌های مشخص جهت ارسال پستی منابع فیزیکی و ... اشاره نمود.
نتیجه‌ گیری: تبدیل به فرصت شدن کووید-19، نهادینه شدن دورکاری برای ‌سازمان‌ها، تسهیل فرایند بوروکراسی خریدهای ضروری کتابخانه‌، پذیرش تغییر و ... از جمله موارد متأثر از شیوع بیماری همه‌گیر کووید-19 بر خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی مورد مطالعه بود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Barriers and Effects of the Covid-19 Pandemic on University Library Services in the First Grade Universities' Central Libraries in Iran

نویسندگان [English]

  • Azam Najafgholinejad 1
  • Sedigheh Shakeri 2

1 Associate Professor, National Library and Archives I.R. Iran

2 Virtual reference librarian, National Library and Archives I.R. Iran

چکیده [English]

Introduction: The purpose of this study was to explore the barriers to and effects of the Covid-19 pandemic on the services of central libraries of the first grade Iranian universities.
Methodology: The research method was qualitative and data collection was done through telephone and online interviews with central library managers or assistants of 13 first grade university libraries. The interview recordings were transcribed with CallX software. The content of the interviews was analyzed and coded using MaxQDA software and led to the extraction of 120 initial codes that discussed the effects and barriers of Covid-19.
Findings: Almost all central libraries of the studied universities limited their in-person services during the Covid-19 pandemic and tried to increase digital and remote services. The main problem in the online services of the central libraries was low internet speed and bandwidth that made it difficult to provide online services in libraries. Other important barriers included the issue of intellectual property of Persian resources and the lack of a clear framework for exploiting the digital format of these resources at the national level as well as budget problems and lack of specific protocols for sending physical resources via mail, etc.
Conclusion: Converting Covid-19 as an opportunity, institutionalizing teleworking for organizations, facilitating the bureaucratic process of essential library purchases, and accepting the change are among the cases affected by the Covid-19 pandemic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Covid-19
  • Central Libraries
  • University library
  • Library Services
  • online services
اسدی، مریم (1399). اشاعه اطلاعات پاشنه آشیل کتابخانه‌های دانشگاهی در شیوع همه‌گیری کووید-19. نشریه شناسه، بازیابی شده در :http://www.shenasehmag.ir/index.php/blog/2017-08-26-14-05-26/309-19
زنگنه، ثریا (1400). کتابخانه‌های عمومی و مدیریت بحران‌: ارائه یک الگو جهت مدیریت بحران کووید-19 (کرونا ویروس). فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی.‎ بازیابی شده در تاریخ 22/02/1400 از: https://jks.atu.ac.ir/article_12512.html
طباطبایی، امیر؛ حسنی، پرخیده؛ مرتضوی، حامد؛ طباطبایی‌چهر، محبوبه. (1392). راهبردهایی برای ارتقاء دقت علمی در تحقیقات کیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، 5(3)، 663-670.‎
طاهری، ابوالفضل؛ اشرفی‌ریزی، حسن؛ سعیدی‌زاده، مرضیه (1399). چالش‌ها و اقدامات کتابخانه‌های عمومی برای بازگشایی و ارائه خدمات در زمان بحران کووید-19: تحلیلی بر راهنماها و اقدامات بین‌المللی.‎ مدیریت اطلاعات سلامت، 17(3)، 140-146.
 
COVID-19 and the Global Library Field (2020). Retrieved 2021/3/01 from: https://www.ifla.org/covid-19-and-libraries
Powers, S.; & James, M.L. (2019). “Service Excellence: Free Return Shipping for All Patrons Who Are Off Campus”. In: Library services for online patrons: a manual for facilitating access, learning, and engagement. Edited by Pitts, J.E.; Bonella, L.; Coleman, J.M., & Wathen, A. California: Libraries Unlimited.
Rafiq, M.; Batool, S. H.; Ali, A. F.; & Ullah, M. (2021). University libraries response to COVID-19 pandemic: A developing country perspective. The Journal of Academic Librarianship47(1), 102280.
Temiz, S.; & Salelkar, L. P. (2020). Innovation during crisis: exploring reaction of Swedish university libraries to COVID-19. Digital Library Perspectives.
Walsh, B.; & Rana, H. (2020). Continuity of Academic Library Services during the Pandemic The University of Toronto Libraries’ Response. Journal of Scholarly Publishing51(4), 237-245.
Guo, Y.; Yang, Z.; Yang, Z.; Liu, Y. Q.; Bielefield, A.; & Tharp, G. (2020). The provision of patron services in Chinese academic libraries responding to the COVID-19 pandemic. Library Hi Tech.
CAPTCHA Image