نوع مقاله : مقالات مروری

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا/ دانشگاه تهران

2 استادیار/ پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران

چکیده

مقدمه: مشکلات و کاستی‌های اصطلاح‌نامه‌ها و روند رو به رشد استفاده از هستی‌شناسی‌ها در امر بازیابی اطلاعات منجر به تولید پژوهش‌های متعددی در خصوص طراحی و ساخت هستی‌شناسی و یا تبدیل اصطلاح‌نامه به هستی‌شناسی شده است. مطالعه حاضر به روش نظام­مند و با هدف ارائه خلاصه‌ای از اطلاعات موجود درباره تبدیل اصطلاح‌نامه به هستی‌شناسی به تحلیل مطالعات انجام‌شده در این‌ باره پرداخت.
روش ­شناسی: مطالعه به روش مرور نظام­ مند و با پروتکل کیچنهام انجام شد. 5 سؤال پژوهش، شامل: شباهت(های) اصطلاح‌نامه و هستی‌شناسی چیست؟، تفاوت(های) اصطلاح‌نامه و هستی‌شناسی چیست؟، روش‌های تبدیل اصطلاح‌نامه به هستی‌شناسی چیست؟، فواید استفاده از اصطلاح‌نامه در ایجاد هستی‌شناسی چیست؟ و چالش‌های تبدیل اصلاح‌نامه به هستی‌شناسی چیست؟، بر اساس تحلیل­های انجام شده، پاسخ داده شد.
یافته­ ها: 71 رکورد در بر اساس استراتژی جستجو بازیابی و سپس با معیارهای ورود و خروج تطابق داده شد. در نهایت 57 مدرک با در نظر گرفتن معیارهای ورود و خروج از مجموعه حذف و 14 مدرک مرتبط برای پاسخ به سؤالات پژوهش مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت.
نتیجه: نتایج نشان داد که هر دو ابزار در سازمان‌دهی به‌کار رفته و اصطلاحات یک حوزه موضوعی خاص را پوشش می‌دهند و تفاوت عمده آنها در میزان پرداخت به روابط معنایی بین مفاهیم است. تعریف طبقات بر اساس مفاهیم موجود در اصطلاح‌نامه، تعریف روابط میان مفاهیم و استفاده از یک زبان رسمی وجه مشترک تمام روش‌های پیشنهادی بود. صرفه‌جویی در زمان و پرهیز از دوباره‌کاری از فواید و نیاز به متخصص موضوعی در فرایند انجام کار از چالش‌های تبدیل اصطلاحنامه به هستی‌شناسی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Converting Thesaurus to Ontology (a Systematic Review)

نویسندگان [English]

  • Mansoureh Damerchiloo 1
  • Molouk Sadat Hosseini Beheshti 2

1 PhD Student,/University of Tehran

2 Assistant Professor/Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IRANDOC)

چکیده [English]

Intruduction: The problems and disadvantages of thesauri and the increasing use of ontology in data retrieval have led to studies over the past two decades to suggest the use of thesauruses in the design and construction of ontologies. So, the aim of this study is to review and present a summary of available information about the converting of the thesaurus to ontology.
Methodology: The study was conducted using a systematic review. Kitchenham`s protocol was used (including Research Questions, Search Process, Inclusion and Exclusion Criteria, Quality Assessment, Data Collection and Data Analysis). Five research questions (including what are similarities between thesaurus and ontology? what are differencies between thesaurus and ontology? what are the methods of converting a thesaurus to ontology? what are the benefits of using the thesaurus to create ontology?  and what are the challenges for converting the thesaurus to ontology?) were answerd based on the analysis.
Findings: The search strategy was determined and implemented and after the removal of duplicate documents, 71 documents were obtained. Then the documents were matched with the inclusion and exclusion criteria. Finally, 13 documents were analyzed as final documents for answering research questions.
Conclusion: The results showed that both thesaurus and ontology were used in organizing and covering a particular subject area terminology and their main difference is in the amount of payments to semantic relations between concepts. The definition of classes based on the concepts contained in the thesaurus, the definition of the relationship between concepts and the use of a formal language were the common in all proposed methods. Taking time and avoiding repeating are the benefits of using the thesaurus and the need for an expert specialist in the process of doing work is one of the challenges of converting thesaurus into ontology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Thesaurus
  • Ontology
  • systematic review
حسینی ­بهشتی، ملوک السادات، فاطمه اژه­ای (1394). طراحی و پیاده‌سازی هستی‌شناسی علوم پایه بر اساس مفاهیم و روابط موجود در اصطلاح‌نامه‌های مرتبط. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 30(3)، 677-696. بازیابی شده در 15 آذر 1396 از
https://jipm.irandoc.ac.ir/browse.php?a_id=2488&sid=1&slc_lang=fa
حسینی ­بهشتی، ملوک السادات (1391). ایجاد هستی‌شناسی واژگانی از اصطلاح‌نامه‌های فارسی. مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی،80، 148-164.
شریف، عاطفه (1388). مهندسی خودکار هستی‌شناسی: امکان‌سنجی استخراج روابط معنایی از متون فارسی و تعیین میزان پیدایی آن‌ها. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 12(2)، 243-263. بازیابی شده در 22 خرداد 1396 در
http://lis.aqr-libjournal.ir/article_43626.html
شمس­فرد، مهرنوش، عبداله­زاده بارفروش، احمد (1381). استخراج دانش مفهومی از متن با استفاده از الگوهای زبانی و معنایی. تازه‌های علوم شناختی، 4(1)، 48-66. بازیابی شده در 22 خرداد 1396 از
http://icssjournal.ir/article-1-440-fa.pdf
صنعت­جو، اعظم، فتحیان، اکرم (1390). مقایسه کارآمدی اصطلاح‌نامه و هستی‌شناسی در بازنمون دانش (طراحی و ساخت نمونه هستی‌شناسی اصفا). پژوهش‌های نظری و کاربردی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی (پژوهشنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی پیشین)، 1(1)، 219-240. بازیابی شده در 22 خرداد 1396 از
http://ensani.ir/file/download/article/20140507153035-9910-12.pdf
صنعت­جو، اعظم، فتحیان، اکرم (1391). روش‌شناسی طراحی، ساخت و پیاده‌سازی هستی‌شناسی: رویکردها، زبان‌ها و ابزارها (مطالعه موردی طراحی هستی‌شناسی ASFAONT در حوزه کتابداری و اطلاع‌رسانی). کتابداری و اطلاع‌رسانی، 15(1)، 113-142. بازیابی شده در 15 اردیبهشت 1396 از http://lis.aqr-libjournal.ir/article_47857.html
میرزابیگی، مهدیه (1390). کاربرد هستی‌شناسی در فرایند بازیابی اطلاعات: مروری بر پژوهش‌های جاری و ارائه الگویی مفهومی. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات (ویژه‌نامه ذخیره، بازیابی و مدیریت اطلاعات)، 27(2)، 237-253. بازیابی شده در 15 اردیبهشت 1396 از https://jipm.irandoc.ac.ir/article-1-1872-fa.pdf
Colantonio, S., Gurevich, I., Martinelli, M., Salvetti, O., & Trusova, Y. (2007). Thesaurus-based ontology on image analysis. In B. Falcidieno, M. Spagnuolo, Y. Avrithis, I. Kompatsiaris & P. Buitelaar (Eds.), Semantic Multimedia, Proceedings (Vol. 4816, pp. 113-116). Berlin: Springer. Doi: 10.1007/978-3-540-77051-0_12
Ejei, F., Hosseini Beheshti, M. S., Rajabi, T. & Ejehi, Z. (2017). Enriching semantic relations of basic sciences Ontology. Knowledge Organization, 44(5): 318-325. Doi: 10.5771/0943-7444-2017-5-318
Gómez-Pérez, A., Fernández-Lόpez, M., & Corcho, O. (2004). OntologicalEngineering (2nd ed.). London: Springer-Verlag. Accessed in 2017 Jun 5, available at: https://link.springer.com/book/10.1007%2Fb97353
Hu, Z. Q. (2013). Domain Ontology Construction from Chinese Thesaurus. In X. Sang & Y. H. Kim (Eds.), Materials Processing and Manufacturing Iii, Pts 1-4 (Vol. 753-755, pp. 3209-3213). Doi: 10.4028/www.scientific.net/AMR.753-755.3209
Huang, J.-X., Shin, J.-A., & Choi, K.-S. (2007). Enriching core ontology with domain thesaurus through concept and relation classification. Paper presented at the Proceedings of the OntoLex 2007 Workshop associated with ISWC2007. Accessed in 2017 Jun 6, available at: http://semanticweb.kaist.ac.kr/home/images/a/a4/Enriching_Core_Ontology_with_Domain_Thesaurus_through_Concept_and_Relation_Classification.pdf
Khosravi, F., & Vazifedoost, A. (2007). Creating a persian ontology through thesaurus reengineering for organizing the digital library of the national library of iran. Faslnameh Ketab, 70: 19-36. Accessed in 2017 Jun 6, available at: http://nastinfo.nlai.ir/article_454_d8b57b4e77a3778612a98187347c98d1.pdf
Kitchenham, B., Brereton, P., Budgen, D., Turner, M., Bailey, J., & Linkman, S. (2007). Protocol for a Tertiary study of Systematic Literature Reviews and Evidence-based Guidelines in IT and Software Engineering. Accessed in 2018 Mar 08, available at: http://community.dur.ac.uk/ebse/resources/studies/protocol/Protocol-for-Study-of-SLRs-v3.pdf
Kless, D. (2013). The differences and similarities in thesaurus and ontology structure: with a method for reengineering thesauri into qualitatively good ontologies. (Doctoral dissertation). Accessed in 2018 Mar 11, available at: https://www.semanticscholar.org/paper/The-differences-and-similarities-in-thesaurus-and-a-Kless/ff6e610311449db7a07087309cca37e1242e4bfc
KLESS, D., JANSEN, L., LINDENTHAL, J. & WIEBENSOHN, J. (2012). A method for re-engineering a thesaurus into an ontology. FOIS, 133-146. Accessed in 2018 Apr 13, available at: https://www.ruhr-uni-bochum.de/phth/jansen/Texte/Kless%20et%20al_A%20method%20for%20reengineering%20a%20thesaurus%20into%20an%20ontology%20_FOIS%202012_Preprint.pdf
Kless, D., Jansen, L., & Milton, S. (2016). A content-focused method for re-engineering thesauri into semantically adequate ontologies using OWL. Semantic Web, 7(5), 543-576. doi: 10.3233/sw-150194. Accessed in 2018 Mar 11, available at: https://www.semanticscholar.org/paper/A-content-focused-method-for-re-engineering-into-Kless-Jansen/dd8b1c87c8978ff78af6e32aa2ac2dc3cd3147ef
Linbo, D., Ping, Q., Lingfei, Q., & Ting, X. (2017). Research on Domain Ontology Construction Based on Thesaurus of Geographical Science. In H. Liu & M. Wan (Eds.), Proceedings of the 2017 2nd International Conference on Automation, Mechanical Control and Computational Engineering (Vol. 118, pp. 15-23). Doi: 10.2991/amcce-17.2017.4
Mothe, J., & Hernandez, N. (2007). TtoO: Mining a thesaurus and texts to build and update a domain ontology. Data Mining with Ontologies: Implementations, Findings, and Frameworks. London: Idea Group Reference, (pp. 123-144). Doi: 10.4018/978-1-59904-618-1.ch007
 Nogueras-Iso, J., Lacasta, J., Teller, J., Falquet, G., & Guyot, J. (2010). Ontology learning from thesauri: An experience in the urban domain. Ontology Theory, Management and Design: Advanced Tools and Models: Advanced Tools and Models, London: Information Science Reference, P. 247. Doi: 10.4018/978-1-61520-859-3.ch011
Nowroozi, M., Mirzabeigi, M., & Sotudeh, H. (2017). The comparison of thesaurus and ontology: Case of ASIS&T web-based thesaurus and designed ontology. Library Hi Tech. doi: 10.1108/LHT-03-2017-0060
Noy, N. F., & McGuinness, D. L. (2001). Ontology development 101: A guide to creating your first ontology: Knowldege systems laboratory, stanford university. Stanford Knowledge Systems Laboratory Technical Report KSL-01-05 and Stanford Medical Informatics Technical Report SMI-2001-0880. Accessed in 2017 Dec 06, available at: https://www.cs.upc.edu/~jvazquez/teaching/sma-upc/docs/ontology101.pdf
Soergel, D., Lauser, B., Liang, A., Fisseha, F., Keizer, J., & Katz, S. (2006). Reengineering thesauri for new applications: the AGROVOC example. Journal of digital information, 4: 1-23. Accessed in 2017 Dec 06, available at:
https://www.semanticscholar.org/paper/Reengineering-Thesauri-for-New-Applications%3A-The-Soergel-Lauser/21d3ccc0a9893e60340d3cc7316680b4e349c024
Xing, X., Li, R., & Liu, K. (2009). Building ontology base on thesaurus. Paper presented at the Biomedical Engineering and Informatics, 2009. BMEI'09. 2nd International Conference on.doi: 10.1109/BMEI.2009.5305778