پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

تحلیل نظریه استثمار زیست‌جهان هابرماس در شکل‌گیری مدیریت دانش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مدیر / فرهنگ و ارشاد اسلامی، ساری ، مازندران
2 استاد/ دانشگاه آزاد اسلامی , واحد علوم و تحقیقات، تهران
3 استادیار/دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران
4 دانشیار/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران
چکیده
مقدمه: مقوله قدرت (حکومت، ثروت و دین) می‌تواند هم بسترساز پژوهش حقیقی و هم ویرانگر و منحرف‌کننده دانش باشد. با تأمل در نظریه استثمار زیست‌جهانِ یورگن هابرماس می‌توان نقش و تأثیر قدرت‌های تمامیت‌خواه را بر روند جریان آزاد اطلاعات و امکان تغییر زیست‌جهان دانش و شکل‌گیری رابطه سلطه‌پذیر و سلطه‌گر را دریافت. هدف این پژوهش، تحلیل زیست‌جهان دانش و تأثیر استثمار زیست‌جهان دانش بر مدیریت کلان دانش بود.
روش­ شناسی: رویکرد این پژوهش کیفی و روش آن نظریه زمینه‌ای بوده است. شرکت‌کنندگان در پژوهش 20 نفر از اعضای هیأت‌علمی و متخصصان علوم اجتماعی و علم اطلاعات و دانش‌شناسی بودند که مورد مصاحبه عمیق قرار گرفتند و تجزیه‌وتحلیل اطلاعات بر اساس سه روش کدگذاری مورد استفاده در نظریۀ زمینه‌ای، شامل کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی با استفاده از نرم‌افزار تحلیل‌های داده‌های کیفی MAXQDA10  انجام ‌‌گردید.
یافته‌ها: قدرت‌های تمامیت‌خواه با حذف، دستکاری و مانع‌تراشی در جریان آزاد اطلاعات و با تحریف، تخریب و دستکاری اطلاعات و همچنین با وابسته‌کردنِ نهادهای اطلاع‌رسانی در پی اثرگذاری بر تولید دانش و روند پژوهش هستند تا با اسطوره‌سازی و اقناع‌گری شهروندان، موجب آن شوند که پدیده استثمار زیست‌جهان دانش به واقعیت تبدیل شود.
نتیجه­:با اطلاع‌رسانی هدایت‌شده توسط قدرت‌های تمامیت‌خواه، مراکز اطلاع‌رسانی از ماهیت وجودی‌شان دور می‌گردند؛ به‌تبع مخدوش‌شدن اطلاعات، نشر اطلاعات آلوده و اطلاع‌رسانی هدایت‌شده، شاهد استثمار زیست‌جهان دانش و در نهایت شکل‌گیری مدیریت دانش سوگیرانه و پدیدۀ توهمِ دانایی در جامعه خواهیم بود.  در این پژوهش انواع مدیریت دانش کلان مانند مدیریت دانش ارزشی؛ مدیریت دانش تخریبی؛ مدیریت دانش انحصاری؛ مدیریت تحمیل دانش آلوده و مدیریت دانش پنهانی مطرح شده است.
کلیدواژه‌ها

آلپورت، گردن و پستمن، لئو (1374). روانشناسی شایعه. تهران: مرکز تحقیقات و مطالعات وسنجش برنامه‌ صدا و سیمای جمهوی اسلامی ایران.ص9.
اسماعیلی، ابراهیم (1390). بررسی نقش دستگاه قدرت در دوره میانه و تأثیر آن بر انحطاط ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه یزد.
باقری ایلخچی، جهانگیر (1382). سیاست، نقادی و عقلانیت در آرای پوپر و هابرماس. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده حقوق و علوم سیاسی. دانشگاه تهران.
باقری توفیقی، ناهید (1396). بررسی وضعیت و زمینه‌های فعالیت علمای علوم دینی در ایران عصر سلجوقی. پایان‌نامه دکترای دانشکده حقوق و علوم اجتماعی. دانشگاه تبریز.
بلنداختر نشتیفانی، نوراحمد (1383). مطالعه‌ای در مناسبات قدرت و مشروعیت در دوره سلجوقیان بزرگ. پایان‌نامه کارشناسی ارشد پژوهشکده تاریخ. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
بیانی، فرهاد؛ گلابی، فاطمه؛ علی‌پور، پروین (1394). زیست‌جهان و نظام؟ بررسی تلفیق در اندیشه یورگن هابرماس. فصلنامه راهبرد. شماره 77.ص 191-216.
جعفرزاده، نسرین (1395). آگاهی و جامعه در مکتب فرانکفورت. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تبریز.
حیدری، معصومه (1391). بررسی جامعه‌شناختی سازماندهی علم در اصفهان دوره صفویه و نقش آن در توسعه تشیع. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه اصفهان.
داورپناه، محمّدرضا؛ آرمیده،معصومه (1391).  اطلاعات و جامعه. انتشارات دبیزش.
عبدالکریمی، بیژن؛ محمدی، محمدعلی (1381). رهایی‌بخشی یا سلطه: نقدی بر نظام آموزش و پرورش ایران. انتشارات نقد فرهنگ.
قطبی، دیاکو (1396). واکاوی جایگاه و کارکرد برنامه درسی در نظام‌های تمامیت‌خواه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه کردستان.
لالمی، سیده‌ شیده (1388). موانع و چالش‌های شکل‌گیری روزنامه‌نگاری تحقیقی در ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده علوم اجتماعی. دانشگاه علامه طباطبائی.
مبارکی، مریم (1391). دانش‎های شیعه در عصر آل بویه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. مجتمع دانشگاهی ولیعصر.
محمدپور، احمد (1389). روش تحقیق معاصر در علوم انسانی. تهران: ققنوس.
نظری، علی اشرف (1391). سوژه، قدرت و سیاست از ماکیاول تا پس از فوکو؛ تهران: آشیان.
نوروزی، علیرضا ( 1381 ). آلودگی اطلاعات. فصلنامة علمی- پژوهشی اطلاع‌رسانی. دوره 15. شمارة 1و2.ص1-6
هادیزاده، سیدنصرالله (1390). نقش مسلمانان در گسترش کتابخانه‌ها و بررسی شبهه کتاب‌سوزی توسط مسلمانان. پایان‌نامه کارشناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود.
هاشمی، پریسا (1395). وضعیت علوم عقلی و نقلی در عصر خوارزمشاهیان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا.
هیل، مایکل (1381). تأثیر اطلاعات بر جامعه: بررسی ماهیت، ارزش و کاربرد اطلاعات. ترجمة محسن کاریزی. انتشارات چاپار.
 
Azizuddin, Mohd., Sani , Mohd (2013), Balancing Freedom of Speech and National Security in Malaysia, Asian Politics & Policy 5(4).
Eaves, Y.D. (2001). Asynthesis technique for grounded theory data analysis. Journal of Advanced Nursing Research; 35: 654-663.
Jansen, Curry, Sue ., Martin, Brian (2004), Exposing and opposing censorship: backfire dynamics in freedom-of-speech struggles, Pacific Journalism Review, Vol. 10, No. 1, pp. 29-45.
Ravetz، J.،(1971), Scientific Knowledge and Its Social Problems، Oxford: Oxford University Press.
Singh, amit.(2018), Conflict between Freedom of Expression and Religion in India—A Case Study. https://doi.org/10.3390/socsci7070108
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 30 مهر 1398
  • تاریخ بازنگری 13 اردیبهشت 1399
  • تاریخ پذیرش 03 تیر 1399