پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

بررسی مؤلفه های برنامه ریزی متناسب فعالیت های فرهنگی کتابخانه های عمومی و ارائه مدلی برای آن

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته علم اطلاعات و داتش شناسی/ دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی /دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
4 استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی /دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات
چکیده
مقدمه: به‌کارگیری مدل برنامه­ریزی، مدیران کتابخانه­ های عمومی را در تصمیم‌گیری‌های مربوط به فعالیت‌های فرهنگی یاری خواهد کرد. مقاله با هدف بررسی مؤلفه­ های برنامه­ ریزی متناسب با فعالیت­ های فرهنگی کتابخانه­ های عمومی ایران و ارائه مدلی برای آن نگاشته شده است.
روش‌شناسی: روش پژوهش حاضر پیمایشی و از نوع کاربردی و ابزار گردآوری داده­ ها پرسشنامه محقق ساخته می­باشد. برای تجزیه‌وتحلیل داده­ ها از آزمون تحلیل عاملی در نرم‌افزار اس.پی.اس.اس، جهت تحلیل اکتشافی و نرم‌افزار آموس جهت تحلیل عاملی تائیدی استفاده شده است. برای تحلیل عاملی داده‌ها از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی با چرخش واریماکس استفاده گردید.
یافته ­ها: تحلیل عاملی اکتشافی، 25 گویه پرسشنامه را در 3 عامل خلاصه نموده است. این سه عامل که در مجموع 65% از کل تغییرپذیری گویه­ ها را تبیین می­ نمایند عبارتند از: عامل اول یعنی بررسی دقیق وضعیت بیرونی کتابخانه­ های عمومی و تجزیه‌وتحلیل و شناخت دقیق آنها، عامل دوم یعنی بررسی منابع موجود و وضعیت داخلی کتابخانه­ های عمومی، و عامل سوم زیرساخت: تعیین زیرساخت‌ها براساس نیازها و منابع موجود و تأیید عملیاتی شدن آن. سپس با استفاده از تحلیل عاملی تائیدی، مدل رتبه ­بندی با ضرایب استاندارد ساخته شد. براساس نتایج این تحلیل، مدل برازش شده نسبتاً مناسب بود.
نتیجه­: ویژگی بارز و برجسته این مدل، جامعه‌محور بودن است. طبق این مدل قبل از برنامه­ ریزی توجه به پیشینه جمعیت و گروه‌های قومی کتابخانه، همچنین توجه به دیدگاه‌های فرهنگی، به همراه مشتری محوری یاری می­نماید، تا برنامه­ ریزی کامل و متناسب فرهنگی طراحی گردد.کتابخانه­ های عمومی ایران می­توانند با بهره­ گیری از مؤلفه­ ها و عوامل این مدل در تصمیم‌گیری‌ها­، فعالیت‌های فرهنگی را با اطمینان خاطر بیشتری برنامه­ ریزی نمایند.
کلیدواژه‌ها

استوارت، رابرت دی و موران، باربارا بی (1390). مدیریت کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی. (ترجمه زهیر حیاتی، فاطمه جمشیدی قهفرخی). تهران: کتابدار.
حاجیانی، ابراهیم (1391). برنامه‌ریزی و مدیریت استراتژیک فرهنگی شهر. تهران: تیسا.
خلعتبری، جواد (1387). آمار و روش تحقیق. تهران: پردازش.
رضائیان، علی (1393). مبانی سازمان و مدیریت. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی.
صالحی امیری، سیدرضا (1390). مجموعه مقالات مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی. تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام، مرکز تحقیقات استراتژیک.
قاسمی، وحید (1392). مدل‌سازی معادله ساختاری در پژوهش‌های اجتماعی با کاربردآموس گرافیکی. تهران: انتشارات جامعه شناسان.
گراس، ملیسا؛ مدیاویلا، سیندی؛ والتر، ویرجیانا (1395). پنج گام برنامه­ریزی و ارزشیابی برآمدمحور کتابخانه‌های عمومی. ترجمه نسیم قیاسی. تهران: نهاد کتابخانه­های عمومی کشور، کتاب نشر.
مرادی، فریبا (1390). نگاهی جامع به مدیریت استراتژیک: تاریخچه، مدل‌ها، ابزارها، مکاتب رویکردها و مفاهیم و نیز اصطلاحات و واژه‌ای رایج. تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
میرک زاده، علی‌اصغر؛ اسدی، علی؛ اکبری، مرتضی (1394). برنامه‌ریزی ترویجی. کرمانشاه: دانشگاه رازی.
Brenda, Bailey-Hainer.  Beaubien, Anne. Beth, Posner. Simpson , Evan. (2014) "Rethinking library resource sharing: new models for collaboration", Interlending & Document Supply, Vol. 42 Issue: 1, pp.7-12, https://doi.org/10.1108/ILDS-12-2013-0038
Donham, Jean.( 2008). Enhancing Teaching and Learning: A Leadership Guide for School Library Media Specialists. New York: Neal Schuman.
 Dresang, Eliza T. Gross, Melissa. Leslie. (2006). Dynamic Youth Services Through Outcome-based Planning and Evaluation. Shicago: American library association.
Fiels, Keith Michael. (2016). Strategic Directions - evaluation and assessment framework and assessment metric working drafts. ALA: Executive Board.
     Germano, Michael A. Stretch‐Stephenson, Shirley M.  (2012) "Strategic value planning for libraries", The Bottom Line, Vol. 25 Issue: 2, pp.71-88, https://doi.org/10.1108/08880451211256405
Kim, Leeder. Frierson, Eric. (2014).Planning Our Future Libraries: Blueprints for 2025. Chicago: American Library Association, an Imprint of the American Library Association.
Owens, Irene. (2002). Strategic marketing in library and information science. New York, London: Routlege. 235p.
Pateman, John. Williment, Ken. (2013). Developing Community-Led Public Libraries: Evidence from the UK and Canada. London and Newyok: Rutledge.ashgate.
Reitz, Joan M (2014). “Online Dictionary for Library and Information Science (ODLIS).” www.abc-clio.com/ODLIS/ odlis_A.aspx.
Raykov, T., & Marcoulides, G. A. (2008). An introduction to applied multivariate analysis. Routledge.
The modernisation review of public libraries: A policy statement (2010) .london: TSO (the stationery ofiice), information and publication and publishing solution. DEPARTMENT FOR CULTURE, MEDIA AND SPORT.
 Wheatley, Margaret. (2013) .Community-Led Service Philosophy Toolkit. San Francisco: spreed the words. https://www2.epl.ca/public-files/community-led/CommunityLedServicePhilosophyToolkit.pdf.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 15 اسفند 1397
  • تاریخ بازنگری 25 مهر 1398
  • تاریخ پذیرش 16 دی 1398