پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

تأثیر سواد اطلاعاتی کاربران بر صحت اطلاعات منتشره در شبکه‌های اجتماعی مجازی

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
مقدمه: با توجه به امکان نشر/بازنشر پیام در شبکه‌های اجتماعی مجازی ، دقت به صحت پیام‌ها مسئله مهمی است که توجه به آن موجب افزایش اعتماد به محتوای این شبکه‌ها می‌شود. ازسویی‌دیگر، توان کاربران در تشخیص نیاز اطلاعاتی و بازیابی، ارزیابی و کاربست اطلاعات مهم تلقیمی‌شود. پژوهش حاضر، به‌دنبال فهم تأثیر سواد اطلاعاتی کاربران شبکه‌های اجتماعی بر میزان دقت آن‌ها نسبت به صحت پیام‌های منتشره در شبکه‌های اجتماعی است.
روش‌شناسی: پرسش‌نامه شامل‌ دو قسمت مربوط به سواد اطلاعاتی و صحت اطلاعات بوده. نتایج آزمون کرونباخ برای بخش صحت اطلاعات 894/0 و بخش سواد اطلاعاتی 875/0 بوده. روایی براساس نظر صاحب‌نظران این دو حوزه بررسی شد. پرسش‌نامه به  300 کاربر شبکه اجتماعی تلگرام ارسال و 165 پرسش‌نامه گردآوری شد.
یافته‌ها: سطح سواد اطلاعاتی کاربران شبکه‌ها در حد متوسط است؛ در 7 شاخص سواد اطلاعاتی کاربران، شاخص «به کارگیری اطلاعات» بیشترین مقدار (76/3) و مهارت «ارزیابی منابع اطلاعاتی و پایگاه‌های جست‌وجو» دارای کمترین مقدار (47/3) است.  در خصوص دقت به صحت اطلاعات بیشترین مقدار مربوط به «سلامت» با میانگین 73/3 و کمترین مقدار، «تخصص نقل‌کننده» با میانگین 54/3 است.
نتیجه‌گیری: همچنین براساس نتایج آزمون اسپیرمن، بین سواد اطلاعاتی کاربران گروه یک و دو و دقت به صحت اطلاعات رابطه وجود داردکه شدت کمی دارد. بین میزان توجه به صحت اطلاعات منتشره در این شبکه‌ها از سوی کاربران گروه یک و دو رابطه معناداری وجود دارد که شدت کمی دارد.
کلیدواژه‌ها

پریرخ، مهری. (1378). سواد اطلاعاتی: پژوهشی پیرامون چگونگی کسب سواد اطلاعاتی. با همکاری حسن مقدس‌زاده. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، بهار و تابستان،318-334. تافلر، آلوین. (1385). موج سوم. (ترجمه شهین‌دخت خوارزمی). تهران: علم.
ترکمان، فرح، شهابی، زینب. (1395). شایعه و عوامل اجتماعی مؤثر در پذیرش آن. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 5(19)، 191-216.
جوکار، عبدالرسول، اسماعیل‌پور، رضیه. (1388). آموزش مجازی و سواد اطلاعاتی: بررسی موردی آموزش‌های مجازی در دانشگاه شیراز. فصلنامه کتاب، (77)، 11-26.
زره‌ساز، محمد. (1394). واکاوی ارتباط میان قابلیت‌های روانشناختی و مهارتی کاربران با رفتار راهنمایابی آن‌ها بر پایۀ مدل تعدیل شده اطلاع‌یابی مارکیونینی (پایان‌نامه دکترای کتابداری و اطلاع‌رسانی). دانشگاه شهید فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.
ضیایی‌پرور، حمید، عقیلی، سید وحید. (1388). بررسی نفوذ شبکه‌های اجتماعی در میان کاربران ایرانی. رسانه، (20)4، 23-42.
مرادی، رحیمی و دیگران. (1393). رابطه تفکر انتقادی با سواد اطلاعاتی در دانشجویان علوم‌پزشکی. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 3.(7)، 141-147.
مددپور، محمد (1394). فرهنگ و هویت در جامعه شبکه‌ای از نگاه مانوئل کاستلز. [نوشته وب‌سایت]. بازیابی‌شده در 15مهر1395 از
http://www.rahavardnoor.ir/index.php/articles/item/626-jamee-shabakei
مهدی‌زاده، محمد (1389). نظریه‌های رسانه،‌ اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی. تهران: همشهری.
نیک‌کار، ملیحه (1387). طرح آموزش سواد اطلاعاتی در محیط آموزش از راه دور. پیک نور، 6 (3)، 43-51.
Chamberlain, P. R. (2010). Twitter as a vector for disinformation. Journal of Information Warfare, 9)1(, 11-17. Retrieved 2016, May 15, from
https://www.jinfowar.com/journal/volume-9-issue-1/twitter-vector-disinformation
Cuadrado-Garcia, M. Ruiz-Mol ,M. Montoro-Pons, J.D. (2012). Academic contest and social networking to promote technology and information literacy among university students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 46(10), 222-226. Retrieved 2016. July 1, from www.sciencedirect.com . doi: 10.1016/j.sbspro.2012.05.097
 
katz, E. j., & aspden, p.(1997). A nation of strangers? Communications of the ACM, 40(12), 81-86. doi:10.1145/265563.265575
Kraut, R., Kiesler, S., Boneva, B., Cummings, J., Helgeson , V., & Crawford, A. (2002). Internet paradox revisited. Journal of Social Issues, 58(1), 49-74. Retreived 2016, july 1 from: https://www.dhi.ac.uk/san/waysofbeing/data/communication-zangana-kraut-2002.pdf
Stec, E. Varlejs, J. (2014). Factors affecting students’ information literacy as they transition from high school to college. School Library Media Research. Retreived 2016, May 31 from: http://www.ala.org/aasl/sites/ala.org.aasl/files/content/aaslpubsandjournals/slr/vol17/SLR_FactorsAffecting_V17.pdf
Topaloglu, M. Tekkanat, E. (2015). Identifying the usage of information technologies and literacy levels. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 182(3), 574–583. doi: 10.1016/j.sbspro.2015.04.784
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.