پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

ساخت و اعتباریابی مقیاس سنجش اثربخشی سازماندهی مواد در کتابخانه‏های دانشگاهی

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شهید چمران
2 استاد گروه علوم کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه شهید چمران
3 عضو هیأت علمی گروه علوم کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه پیام نور
چکیده
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر ساخت و اعتباریابی مقیاس سنجش اثربخشی با نگاهی جامع در کتابخانه‏های دانشگاهی است. در این مقیاس به سازماندهی مواد به عنوان یکی از فعالیت‏های عمده کتابخانه توجه شده است.
روش‏: ساخت این مقیاس بر اساس رویکرد ارزش‏های رقابتی با تأکید بر مدل‏های چهارگانه ارزش‏های رقابتی انجام گرفته و برای این منظور هشت عامل کلیدی در نظر گرفته شده است که عبارتند از: برنامه‏ریزی، بهره‏وری، مدیریت و دسترسی به اطلاعات، ایجاد نظم و ثبات، نیروی کار منسجم، نیروی کار ماهر، انعطاف‏پذیری، و جذب منابع. بر اساس این هشت عامل 54 گویه با استفاده از منابع معتبر کتابداری و اطلاع‏رسانی و تجربیات عملی مدیریتی تهیه شد. مجموعه این گویه‏ها در قالب یک پرسش‌نامه با استفاده از روش دلفی به نظرخواهی 30 نفر از اساتید و متخصصین رشته گذاشته شد که در دور دوم به اتفاق نظر رسید. برای رسیدن به اتفاق‏نظر از آزمون فریدمن و برای تعیین روایی گویه‏ها از آزمون سازگاری درونی و برای تعیین پایایی آن‏ها از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد.
یافته‏ها:بر اساس یافته‏های پژوهش، اعضای دلفی 53 گویه (52 گویه اولیه و یک گویه جدید) را در هشت عامل کلیدی برای سنجش اثربخشی در فعالیت سازماندهی مواد کتابخانه‏های دانشگاهی پذیرفتند.
کلیدواژه‌ها

تیلور، آرلین جی (1381). سازماندهی اطلاعات. (ترجمه محمد حسین دیانی). مشهد: کتابخانه رایانه‏ای.
حری، عباس (1383). مدیریت دانش و مدیریت اطلاعات در کتابداری. کتاب ماه: کلیات: ماهنامه تخصصی اطلاع‏رسانی و نقد و بررسی کتاب، 7(12): 8-11.
حسن‏زاده، محمد، نجف‌قلی‏نژاد،اعظم (1387). سنجش و ارزیابی کتابخانه‏ها و مراکز اطلاع‏رسانی: نظریه‏ها، روش‏ها و ابزارها. تهران: نشر کتابدار.
حکیمی، رضا، صمدزاده، غلامرضا (1384). بررسی کیفیت خدمات ارائه شده در کتابخانه‏های دانشگاه سیستان بلوچستان. فصلنامه کتابداری و اطلاع‏رسانی، 29(1): 89-99.
درخشان، مریم‏السادات (1384). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه مرکزی سازمان و مدیریت و برنامه‏ریزی کشور. پایان‏نامه کارشناسی ارشد دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
دفت، ریچارد ال. (1378). مبانی تئوری و طراحی سازمان. (ترجمه علی پارساﺋیان، محمد اعرابی). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی
رابینز، استیفن (1387). تئوری سازمان: ساختار و طرح سازمانی. (ترجمه مهدی الوانی، حسن دانایی فرد). تهران: صفار.
رهادوست، فاطمه (1386). فلسفه کتابداری و اطلاع‏رسانی. تهران: کتابدار.
عالی زاده، عبدالرضا (1385). اجرای تحقیق به روش دلفی. تهران: یوسف.
فرج‏پهلو، عبدالحسین، آخشیک، سمیه‏سادات (1386). سنجش کیفیت عملکرد مدیریت کتابخانه‏های دانشگاه شهید چمران اهواز با استفاده از مدل EFQM. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، 12(1).http://www.aqlibrary.org (دسترسی در 1/6/90).
کاظم‏پور، زهرا (1385). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه مرکزی دانشگاه‏های فنی و مهندسی دولتی شهر تهران با استفاده از مدل لیب‏کووال. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد دانشکده روانشناسی و علوم‏تربیتی، دانشگاه تهران.
منصوریان، یزدان (1387). صد ویژگی یک کتابخانه دانشگاهی خوب. کتاب ماه: کلیات، (126)، 16-23.
میرغفوری، حبیب‏اله، مکی‏زاده، فاطمه (1386). ارزیابی سطح کیفیت خدمات کتابخانه‏های آموزشی با رویکرد LibQUAL (مورد: کتابخانه‏های دانشگاه یزد). فصلنامه کتابداری و اطلاع‏رسانی، 37(1): 61-78.
نصرت‏آبادی، مهین (1390). ارزیابی خدمات کتابخانه‏های دانشگاه پیام نور استان فارس با استفاده از مدل لیب‏کووال. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد دانشکده علوم‏انسانی، دانشگاه پیام نور مرکز تهران.
 
Adler, M. &Ziglio, E. (1996).Gazing into the Oracle: The Delphi method and its application to social policy and public health. Bristol, PA: Jessica Kingsley.
Bailey, J.E. & Pearson, S. W. (1983). Development of a Tool for Measuring and Analyzing Computer User Satisfaction. Management Science, 29(5), 530-545.
Cooper, R. B. &Quinn, R. E. (1993). Implications of the Competing Values Framework for Management Information Systems. Human Resource Management, 32(1), 175–201. Article first published online: 2 NOV 2006.
Cullen, R. &Calvert, P. (1996). New Zealand University Libraries Effectiveness Project: Dimension and Concept of Organizational Effectiveness. Library & Information Science Research, 18(2), 99-119.
Delone, W.H.&McLean, E.R. (1992). Information System Success: The Quest for the Dependent Variable. Information System Research, 3(1), 60-95.
Dipadova, L. N. &Faerman, Sue R. (1993). Using the Competing Values Framework to Facilitate Managerial Understanding AcrossLevels of Organizational Hierarchy. Human Resource Management, 32(1), 143–174. Article first published online: 2 NOV 2006.
Ezeala, L. O. (2009). Effectiveness of Library Resources in the Libraries of Agricultural Research Institutes in Nigeria. Library Philosophy and Practice (e-journal).
Gatian, A. W. (1994). Is User Stisfsction a Valid measure of System Effectiveness? Information & Management, 26, 119-131.
Ives, B.,Olson, M.H. & Baroudi, J. (1983).The Measurement of User Information Satisfaction. Communications of the ACM, 26(10), 785-793.
Kettinger, W.J. &Lee, C.C. (1994). Perceived Service Quality and User Satisfaction with the Information Service Function. Decision Science, 25(5), 737-766.
Khan, A.M. &Zaidi, S.M. (2011). Determinants of Library’s Effectiveness and Efficiency: A Study of Collection Development, Organization and services of Maulana Azad Library, AMU (India). Available online 13 sept. 2011.
Landrum, H. & Prybutok, V. (1999).An Analysis of the Ability of an Instrument to Measure Quality of Library Service and Library Success. Unpublished doctoral dissertation. University of North Texas.
Landrum, H. & Prybutok, V.(2004). A Service Quality and Success Model for the Information Service Industry. European Journal Research, 156, 628-642. Retrieved from www.sciencedirect.com
Magal, S. R. (1991).A Model for Evaluating Information Center Success. Journal of Management Information Systems, 8(1), 91-106.
Myers, B.L., Kappelman, L. A. & Prybutok, V. R. (1997).A Comprehensive Model for Assessing the Quality and Productivity of the Information Systems Assessment. Information Resources Management Journal,Winter, 6-24.
Nitecki, D.A. (1995). An Assessment of the Applicability of SERVQUAL Dimensions as Customer-Based Criteria for Evaluating Quality of Services in an Academic Library Unpublished Doctoral Dissertation. University of Maryland.
Pitt, L.F,Watson, R. T. &Kavan, C. B..(1995). Service Quality: A Measure of Information System Effectiveness. MIS Quarterly, 19(2), 173-187.
Quinn, Robert E. &Rohrbaugh, J. (1983). A Spatial Model of Effectiveness Criteria: Towards A Competing Values Approach to Organizational Analysis. Management Science, 29(3), 363-377
Rogers, P, Hildebrandt ,S. & Herbert, W. (1993). Competing Values Instruments for Analyzing Written and Spoken Management Messages. Human Resource Management. Human Resource Management, 32(1), 121-142. Article first published online: 2 NOV 2006.
ُSaraf, V. & Mezbah-ul-Islam, M.(2002). Measuring Library Effectiveness: A Holistic Approach. JLIS, 27(2),81-104.
Seddon, P. & Kiew, M. (1994). A Partial Test and Development of the De Lone and McLean Model of IS Success. In J.I. De Gross, S.L. Huff, & M.C. Munro (Eds.), Proceedings of the 15th International Conference on Information Systems, 99-110. Vancouver, British Columbia, Canada.
Thompson, M. P. (1993). Using the Competing Values Framework in the classroom. Human Resource Management, 32(1),101–119. Article first published online: 2 NOV 2006
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 12 شهریور 1390