پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

تحلیل نشر کتاب ایران بین سال ‏های 1358- 1387

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران
2 دانشجوی دکترای کتابداری و اطلاع ‏رسانی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران
3 دانشیار گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم وتحقیقات تهران
4 استادیار گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
هدف: بررسی وضعیت نشر کتاب در ایران بین سال‏های 1358 تا 1387 و میزان مشارکت ناشران تهرانی و شهرستانی در انتشار کتاب می‏باشد.
روش‏شناسی: در این تحقیق برای بررسی وضعیت نشر از روش اسنادی و توصیفی تحلیلی استفاده شده است. جامعه آماری اطلاعات آماری کلیه کتاب‏های منتشر شده بین سال های 1358-1387 است؛ برای جمع‏آوری اطلاعات از سیاهه وارسی و از روش های آماری درصد، میانگین، انحراف معیار و نمودارها جهت توصیف مشخصات آزمودنی ها و ضریب همبستگی پیرسون برای آزمون فرضیه‏ها استفاده شده است.
یافته‏ها: در مجموع تعداد 560339 عنوان کتاب در طول دورۀ مورد بررسی عرضه شده است که از 1863 عنوان در سال 1358 به 56893 عنوان در سال 1387 رسیده است. به‏طور میانگین 23 درصد از مجموع کتاب‏های منتشر شده مربوط به کتاب‏های ترجمه‏ و 77 درصد تالیف؛ 51 درصد چاپ اول و 49 درصد چاپ مجدد؛ و همچنین 77 درصد کتاب‏های منتشر شده در تهران و تنها 23 درصد در سایر شهرستان‏ها بوده است. تعداد ناشرانی فعال، رشد تقریبی 10 درصدی را در این سال‏های تجربه کرده‏اند.
نتایج: در مجموع در تمام شاخص‏های نشر، جز برخی سال‏ها، همواره رشد وجود داشته است. کتاب‏های حوزه دین بیشترین و کلیات کمترین تعداد را به خود اختصاص داده‏اند. فرضیه اول، «بین میزان متوسط قیمت کتاب و میزان عرضه کتاب (شمارگان کل) رابطه وجود دارد» و فرضیه دوم «بین تعداد ناشران فعال و میزان عرضه کتاب (شمارگان کل) هر سال رابطه وجود دارد» با اطمینان 99 درصد تایید گردید.
کلیدواژه‌ها

آذرنگ، عبدالحسین (1378). شمه­ای از کتاب، کتابخانه و نشر کتاب. تهران: کتابدار.
آذرنگ، عبدالحسین (1379). از علت‏های سبک‏مایگی در نشر کتاب (رابطه میان الگوی نشر و سیاست‏های حمایتی). حهان کتاب، 5( 23-24)، 10-14.
آذرنگ، عبدالحسین (1380). چون و چرایی در باب سیاستهای نشر کتاب. تهران: کتابدار
اوصیا، فاطمه (1384). بررسی نشر و توزیع کتاب در استان مازندران در سال های 1378- 1382.  (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه آزاد، 1384).
تجدد، نسترن (1384). دیدگاه ناشران درباره ثبات سیاسی و اقتصادی حاکم در نشر کتاب طی سال‏های 1376 تا 1383. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‏رسانی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، 1384).
حاجی شیزری، زهرا )1372). بررسی وضعیت کتاب های منتشر شده فارسی در زمینه علوم پزشکی در طی برنامه ریزی پنج ساله اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (1372- 1368) در ایران. (پایان نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، 1372).
حاجی‌زاده، زیبا (1380). بررسی وضعیت وسایل نشر کتاب در استان آذربایجان غربی طی سالهای ۱۳۷۲- ۱۳۷۸. (پ‍ایان‌ نام‍ه‌ کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، 1380).
حسنی، محمدرضا (1378). بررسی وضعیت نشر کتاب در استان خراسان (1373- 1377) و ترسیم وضعیت مطلوب. (پایان نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، 1378).
خرمشاهی، بهاءالدین، و مرادی، نورالله (1354). نشر کتاب در ایران. خبرنامه انجمن کتابداران ایران، 8..
رضایی، محسن، تنکابنی، علی، و رشیدی، شهریار (1380). بررسی و شناسایی سیستم­های توزیع کتاب در تهران و پیشنهاد سیستم کارامد توزیع کتاب. (پایان­نامه کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی، سازمان مدیریت صنعتی، 1380).
رنجبری، محمد (1380). بررسی وضعیت کتاب‏های منتشر شده در ایران از سال 1357 تا آخر اسفند 1378. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد مدیریت امور فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم وتحقیقات، 1380).
زندرضوی، سیامک، و اخلاص‏پور، رویا (1375). بررسی وضعیت چاپ و نشر کتاب در کرمان (1374-1370). وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، استان کرمان.
شکوری، فرزانه (1378). مطالعه تطبیقی میان براورد و تحقق اجرایی نشر کتاب در برنامه توسعه. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‏رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 1378).
شمسی، اشرف (1388). بررسی وضعیت نشر کتاب در استان قم بین سال‏های 1377- 1386. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‏رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، 1388).
شوشه‏ریز، صدیقه (1376). بررسی وضعیت کتاب­های منتشر شده در زمینه هنر در فاصله سال‏های 1374 تا پایان 1375. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‏رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 1376).
صبوحی، مریم (1381). بررسی نقش ناشران مستقر در تهران در توسعه و پیشرفت فرهنگی کشور سال‏های (1370-1379). (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‏رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات،  1381).
علی بابایی درمنی، آذر (1385). وضعیت نشر استان مرکزی پس از انقلاب اسلامی. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، 1385).
علیادونقی، بابک (1380). بررسی وضعیت نشر در استان آذربایجان شرقی. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‏رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، 1380).
عمادالله‏عموقین، جعفر، و موسوی، رئوف (1383). بررسی وضعیت نشر در استان اردبیل بین سال‏های 1375 تا 1382. اردبیل: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اردبیل.
کیاسی (1382). بررسی وضعیت نشر کتاب در استان تهران طی سال‏های (1378-1380) و ترسیم وضعیت مطلوب. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد مدیریت امور فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، 1382).
مرادی، نورالله (1350). بررسی کتاب‏های ده سال اخیر. خبرنامه انجمن کتابداران ایران، 4.
مکی‏زاده، فاطمه، و طاهرزاده، نادر (1380). بررسی وضعیت نشر کتاب در استان یزد (1370 تا 1379). وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شورای پژوهشی ادارۀ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، استان یزد.
مهدیانی، علیرضا، و مرتضوی، حسن (1382). سیمای نشر کتاب در ایران طی دو دهۀ اخیر. رهیافت، 31،  24-31.
مهدیزاده (1382). ارزیابی و بررسی تجربی تاثیر عوامل اجتماعی ـ محیطی موثر بر میزان تولید کتاب در ایران (دهۀ هفتاد). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت امور فرهنگی، مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
مومنی مدادی، فرزانه (1366). بررسی و مقایسه انتشار کتاب در ایران در سال­های 56 ـ 1354 و 66 ـ 1360. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‏رسانی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تهران، 1366).
نظربلند، آزاده (1384). بررسی تطبیقی وضعیت نشر کتاب در ایران طی برنامه‏های دوم و سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (1373- 1382). (پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات،1384).
نقدی، پرستو (1387). بررسی وضعیت چاپ و نشر کتاب کتاب‏های علوم پزشکی فارسی از دیدگاه ناشران. (پایان‏نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‏رسانی پزشکی ، دانشگاه علوم پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع‏رسانی پزشکی، 1387).
 
 
Chakava, H. (1996). Kenya Publishing: independence and dependence. Retrieved March 2, 2011 from http://www.bc.edu/bcrg/avp/soe/cihe/publications/pub-pdf/chakava.pdf.
Ozturk, S. A., Sevim, N., & Eroglu, E. (2006). Leisure book reading and purchasing: an analysis of Turkish consumers. International Journal of Consumer Studies, 30(4), 378–388. doi: 10.1111/j.1470-6431.2006.00519.x.
Taole, N. (2002). The book chain in Lesotho. Retrieved March 2, 2011 from http://www.Inasp.infopubs/book chain/profiles/Lesotho.html.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.