پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

تأثیر کتاب درمانی بر نشانگان های درونی سازی و برونی سازی شده ی دانش آموزان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسه ی استثنایی وصال بیرجند

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه بیرجند
2 کارشناس ارشد علوم کتابداری و اطلاع رسانی
چکیده
هدف از اجرای این پژوهش سنجش تأثیر کتاب درمانی برکاهش نشان گان های درون سازی و برون سازی شده-ی کودکان ناشنوای مقطع ابتدایی مدرسه ی استثنایی وصال بیرجند در نیمسال تحصیلی دوم سال 1388-1389 بود. روش پژوهش شبه آزمایشی (طرح یک گروهی با پیش آزمون و پس آزمون) و از نوع کاربردی بود. جامعه ی پژوهش شامل دانش آموزان ناشنوای گروه سنی ب (سال های اول ابتدایی) این مدرسه بود. ابزار گردآوری در این پژوهش سیاهه ی رفتاری کودک و گزارش معلم بود که بر اساس تست روان شناسی آشنباخ تنظیم شد. در این پژوهش ابتدا این سیاهه ها درباره ی هریک از آزمودنی ها توسط والدین و معلم آن ها تکمیل شدند، سپس فرایند کتاب درمانی با استفاده از کتاب های منتخب گروه سنی ب همراه با لوح های فشرده ی زبان اشاره ی این کتاب ها، در طی هفت جلسه اجرا شد و پس از آن پس آزمون نیز توسط والدین و معلمان کامل شد. نتایج پیش آزمون ها و پس آزمون ها توسط پژوهشگر با استفاده از آزمون تی وابسته در نرم افزار اس پی اس اس و رسم نیمرخ های مربوط به هر آزمودنی در پیش آزمون و پس آزمون با نرم افزار اکسل مقایسه شد. همان طور که پیش بینی می شد نتایج به دست آمده نشان داد که کتاب درمانی با استفاده از کتاب های برگزیده ی مناسب برای کودکان بر کاهش مشکلات اضطراب/ افسردگی، گوشه گیری/ افسردگی، شکایات جسمانی، مشکلات اجتماعی و توجه و تفکر، و رفتارهای قانون شکنی و پرخاشگرانه ی کودکان ناشنوای گروه سنی ب دبستان استثنایی وصال بیرجند تأثیر داشت. با توجه به این که مشکلات اضطراب/ افسردگی، گوشه گیری/ افسردگی و شکایات جسمانی، از نشان گان های درونی سازی شده (رفتارهای بیش از حد مهارشده ی معطوف به درون ) و رفتارهای قانون شکنی و پرخاشگرانه از جمله مشکلات برونی سازی شده (مشکلات رو به بیرون و در تعارض با دیگر افراد و محیط ) هستند، در فرایند کتاب درمانی با کاهش هریک از این مشکلات، در کودکان، این نشان-گان ها نیز کاهش یافتند. کتاب درمانی سبب شد تا از مشکلات رفتاری و اجتماعی این دانش آموزان کاسته شود
کلیدواژه‌ها

آریا، عباس، و تبریزی، مصطفی (1382). کتاب درمانی. تهران: فراروان.
اصغری نکاح، محسن. (1382). گزارش اقدام پژوهی کاربرد قصه به مثابه تکنیک و ابزار مشاوره و روان­درمانی کودک. تعلیم و تربیت کودکان استثنایی، (21 و 22)، 14-23.
آل یاسین، میترا (1379). بخش نخست: مفهوم و ارزش کتاب درمانی. تربیت، (16)، 36-39.
امین دهقان، نسرین، و پریرخ، مهری (1382). تحلیل محتوای کتاب های داستانی مناسب کودکان در گروه سنی ب با رویکرد کتاب درمانی. کتابداری و اطلاع رسانی، 6 (24)، 19-53.
بلاک، آلن، و اس هرسن، مایکل (1378). فرهنگ شیوه های درمانی. (ترجمه فرهاد ماهر و سیروس ایزدی). تهران: رشد.
بلوچ زراعتکار، کیمیا (1383). تأثیر کتاب درمانی بر افسردگی خفیف دانشجویان دختر دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران در نیمسال دوم تحصیلی 83-1382. (پایان نامه کارشناسی ارشد، کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی ایران، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، 1383).
پریرخ، مهری (1382). نقش ادبیات کودکان و نوجوانان در پاسخگویی به نیازهای آنان. کتابداری و اطلاع رسانی، 6(3)، 23-36.
پریرخ، مهری، و مجدی، زهرا (1388). داستان ها: ابزاری برای کاهش مشکلات روان شناختی کودکان (اعتماد به نفس، اندوه، پرخاشگری، ترس). تهران: کتابدار.
پورافکاری، نصرالله ن. (1373). فرهنگ جامع روان شناسی، روان­پزشکی (انگلیسی-فارسی). (ج. 2، 181). تهران: فرهنگ معاصر.
سلمانی ندوشن، ابراهیم، حبیبی، شفیع، و اکبری، علیرضا (1386). کتاب درمانی: اصول وروش­ها. فصلنامه کتاب، (72)، 193-200.
شیبانی، شهناز، یوسفی لوبه، مجید، و دلاوری، علی (1385). تاثیر قصه درمانی بر کاهش علایم افسردگی درکودکان افسرده. پژوهش در کودکان استثنایی، 6 (4)، 893-916.
مارشال، مارگانتم ر. (1371). کتابدار کتابخانه کودکان و کودک معلول. (ترجمه اسدالله آزاد). پیام کتابخانه، 2(1)، 41-42.
مینایی، اصغر (1385). انطباق و هنجاریابی سیاهه رفتاری کودک آشنباخ پرسشنامه خودسنجی و فرم گزارش معلم. فصلنامه پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 19(6)، 530-539.
یوسفی لوبه، مجید، و متین، آذر (1385). تاثیر قصه درمانی بر راهبردهای رویارویی کودکان با مشکلات یادگیری. فصلنامه پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 6(2)، 610-616.
Achenbach, T. M., & Rescorla, L. A. (2007). Multicultural Understanding of Child and Adolescent Psychology: Implications for Mental Health Assessment. New York: Guilford Press.
Brown, C., & Augusta-Scoh, T. (2007). Narrative therapy: Making meaning, Making live. New burry, CA: Sage.
Crawford, R., Brown, B., & Crawford, P. (2004). Storytelling in therapy. Cheltenham: Nelson Thomas.
Dwivedi, K. N. (1997). The therapeutic use of stories. London: Koutledge.
Gadow, K. D., & Sparfkin, J. (2002). Child Symptom Inventory -4Screening in psychology and norms Manual. Stony Brook, NY: Checkmate Plus.
Hynes, A., & Hynes-Berry, M. (1987). Bibliotherapy: the interactive process. Boulder, CO: West view press, 34.
Jeon, K. W. (1992). Bibliotherapy for gifted children. Gifted Child Today, 15(6), 16-19.
Rubin, R. (1978). Using bibliotherapy: A guide to theory and practice. Phoenix, AZ: Oryx Press.
Schechtmon, Z., & Nachshol, R. (1996). A school-based intervention to reduce aggressive behavior in maladjusted adolescents. Journal of Allied Development Psychology, 17 (4), 535-552.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1390