پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

ارائه الگوی عوامل مؤثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
چکیده
مقدمه و هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی عوامل مؤثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان انجام پذیرفت.
روش‌­ها: این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و از حیث نحوه گردآوری داده‌­ها پیمایش اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش حاضر دانشجویان، خصوصاً دانشجویان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباط بودند، که از میان آن­ها 20 نفر به‌عنوان اعضای نمونه با روش نمونه­‌گیری هدفمند و براساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده در بخش کیفی پژوهش، مصاحبه و در بخش کمی پرسشنامه است. برای تحلیل داده‌­ها در بخش کیفی از رویکرد تحلیل مضمون و روش کدگذاری با بهره‌­گیری از نرم‌افزار مکس­کیو­دا و در بخش کمی از روش مدلسازی ساختاری تفسیری استفاده شده است.
یافته‌­ها: یافته‌­های پژوهش در دو بخش کیفی و کمی ارائه شد. به این صورت که در بخش کیفی 15 عامل مؤثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان، شناسایی شدند. سپس در بخش کمی الگوی عوامل در سه سطح تنظیم شد. براساس این مدل، تأثیرگذارترین و زیربنایی‌ترین عوامل در سطح سوم شامل انگیزه‌های بیرونی مستقل، تخصیص بودجه و امکانات کافی برای توسعه زیرساخت‌ها و وجود سیاست‌های مناسب در سطح دانشگاه قرار دارند. سطح دوم مدل که حلقه میانی را تشکیل می‌دهد، شامل عواملی مانند داشتن دستگاه‌های پیشرفته فناوری اطلاعات، آموزش مهارت‌های پژوهش و تحلیل اطلاعات، ایجاد فرصت‌های تعاملی میان دانشجویان و متخصصان، میزان دسترسی به منابع اطلاعاتی و ارزیابی و به‌روزرسانی مداوم برنامه‌های آموزشی است. در نهایت، سطح اول مدل که تأثیرپذیرترین مؤلفه‌ها را در بر می‌گیرد، شامل توانایی یادگیری فعال، زیرساخت‌های هوش هیجانی، میزان اعتماد به اینترنت، انگیزش و نگرش درونی دانشجویان، توانایی تفکر انتقادی، ایجاد آگاهی و درک اهمیت سواد اطلاعاتی و طراحی و اجرای برنامه‌های فرارشته‌ای است.
بحث و نتیجه‌­گیری: پژوهش حاضر بیان کرده‌ است که داشتن ابزارهای پیشرفته فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین آموزش مهارت‌های تحقیق و تحلیل اطلاعات از عوامل مؤثر و مهم در افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان است.
اصالت: پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی عوامل مؤثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان انجام می‌پذیرد تا ضمن پر کردن خلأ نظری موجود، زمینه را برای ارتقای هدفمند این مهارت کلیدی در نظام آموزش عالی فراهم سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Arteaga Toro, D. C., Laguna Arce, M. V., Longa Lopez, P. G., & Torres Moran, M. (2026). Information literacy: factors and impact on college students from a systematic review. Revista InveCom, 6(1).
Boh Podgornik, B., Dolničar, D., Šorgo, A., & Bartol, T. (2015). Development, testing, and validation of an information literacy test (ILT) for higher education. Journal of the Association for Information Science and Technology. https://doi.org/http://doi.org/10.1002/asi.23586
Cisneros-Barahona, A., Molías, L. M., Erazo, N. S., Fassler, M. U., Castro-Ortiz, W., & Rosas-Chávez, P. (2022). Digital competence of university teachers. An overview of the state of the art. Hum. Rev.—Int. Humanit. Rev, 11, 1-25.
Díaz-Burgos, A., García-Sánchez, J. N., Álvarez-Fernández, M. L., & Brito-Costa, S. M. (2024). Psychological and Educational Factors of Digital Competence Optimization Interventions Pre- and Post-COVID-19 Lockdown: A Systematic Review. Sustainability, 16, 51.
Etesse, M., & Mateus, J. C. (2025). Educational Background, ICT Engagement and Media Literacy: Exploring Relationships among Undergraduate Early Cohorts of Two Universities in Peru International Conference on Communication and Applied Technologies, Cham: Springer Nature Switzerland.
Faraji Khiavi, F., Zahiri, M., Ahmadi Angali, K., Mirzaei, B., Veisi, M., & Arab Rahmatipour, M. (2013). Information Literacy Among Undergraduate Students of Health Services Administration In Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences Based on SCONUL Seven Pillars Model. Payavard, 8(2), 101-112.
Farida, F., & Aspat, Y. (2023). Suherman, S. Assessment in Educational Context: The Case of Environmental Literacy, Digital Literacy, and its Relation to Mathematical Thinking Skill. Rev. Educ. Distancia, 23, 1-26.
Fernández-Otoya, F., Cabero-Almenara, J., Pérez-Postigo, G., Bravo, J., Alcázar-Holguin, M. A., & Vilca-Rodríguez, M. (2024). Digital and Information Literacy in Basic-Education Teachers: A Systematic Literature Review. . Education Sciences, 14(2), 127.
Huang, Y., Zhang, H., Yuan, C., Chen, H., & Chen, J. (2023). Research on Information Literacy of Students in Independent Undergraduate Universities: Empirical Analysis Based on G University. International Journal of Technology and Human Interaction (IJTHI), 19(1), 1-26.
Inamorato, A., Chinkes, E., Carvalho, M. A. G., Solórzano, C. M. V., & Marroni, L. S. (2023). The digital competence of academics in higher education: Is the glass half empty or half full? Int. J. Educ. Technol. High. Educ, 20, 1-25.
Johnston, B., & Webber, S. (2003). Information literacy in higher education: a review and case study. Studies in Higher Education, 28(3), 335-352.
Khademizadeh, S., khalafzade, Z., & koohi rostami, M. (2023). Investigating the relationship between e-learning style and computer literacy mediated by information literacy of students of Shahid Chamran University of Ahvaz. Journal of Studies in Library and Information Science, , 15(1), 1-17.
Khalili, L. (2016). Assessment of information literacy of undergraduate students of information science and epistemology. Information systems and services,, 6(1), 41-52.
Limberg, L., Sundin, O., & Talja, S. (2012). Three Theoretical Perspectives on Information Literacy. Human It,, 11(2), 93-130.
Luo, M., Kuang, Z., Ng, D. T. K., Zheng, Z., & Yang, Y. (2025). Exploring the influential factors and key dimensions of AI information literacy among high school students: a social-ecological perspective. Interactive Learning Environments,, 1-24.
Momeni, M., Valizadeh, S., & R., G. (2012). A survey on the information literacy of final-year students studying at Semnan University of Medical Sciences. Koomesh,, 15(4), 502-510.
Ortega-Villaseñor, H. (2022). Smartphones: Opportunities and risks. Perspect. Comun. , 15(111-143.).
Pérez-Escoda, A., Aguaded, I., & Rodríguez-Conde, M. J. (2016). Generación digital v.s. Escuela analógica. Competencias digitales en el currículum de la educación obligatoria. Digit. Educ. Rev. , 30(165-183.).
Seckın-kapucu, M. (2023). An Investigation of Graduate Students' Views on Information Literacy. The Eurasia Proceedings of Educational and Social Sciences,, 31, 180-188.
Turpo-Gebera, O., Diaz-Zavala, R., Cuadros-Linares, L., & Ramírez-García, A. (2024). Media and information literacy and digital culture in Peru. RISTI—Rev. Iber. Sist. Tecnol. Inf. , 1, 359-370.
Welsh, T. S., & Wright, M. (2010). Information Literacy in the Digital AgeNo Title: An Evidence-Based Approach. Oxford: Chandos Publishing.
Zhang, X., Cha, S., & Li, H. (2023). A study on the path to enhance the information literacy ability of college students in the context of education informatization. International Journal of New Developments in Education,, 5(15).
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 31
اردیبهشت 1405
صفحه 97-123

  • تاریخ دریافت 18 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 29 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 08 اردیبهشت 1405