پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

واکاوی نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات در پرتوی نظریه‌های ویتگنشتاین

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
مقدمه: مسئلۀ اصلی ویتگنشتاین زبان است که در ابتدا زبان را به‌مثابۀ تصویرگر واقعیت‌ها و بعدها در دورۀ دوم فلسفی خود، آن را به‌عنوان شکل زندگی بیان می‌کند. این مقاله در پیِ تحلیل ابعاد ذخیره و بازیابی اطلاعات در پرتوی نظریه‌های تصویری و بازی‌های زبانی ویتگنشتاین است.
روش‌شناسی: روش تحلیلی که ویتگنشتاین  در هر دو کتاب خود به کار گرفته است، روش تحلیل یا برهان فرارونده و روش تحلیل مفهومی‌زبانی است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی و مرور متون انجام ‌شده و اطلاعات با استفاده از جست‌وجوی منابع چاپی و الکترونیکی (مقاله‌ها و کتاب‌های مربوطه) جمع‌آوری شده است.
یافته‌ها: تحلیل نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات از ابعادِ بافت، بازنمون دانش، نمایه‌سازی، جوامع گفتاری، زبان طبیعی، معنا و ربط و دسترسی به محتوا نشان داد که نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات در تحقق هدف اصلی خود که همانا انتقال اطلاعات بامعنا از منبع اطلاعات به جست‌وجوگر است، با مشکلات اساسیِ معنایی مواجه است. نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات که امکان دسترسی به داده‌ها را به‌خوبی فراهم می‌کنند، در دسترس‌کردن محتوای فکری به‌خوبی عمل نمی‌کنند.
نتیجه‌گیری: فرایند تحلیل‌ها و مفروضه‌های اساسی در نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات دلالت بر آن دارد که نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات با اتکا بر نمایه‌ها و عبارت‌های جست‌وجو، با معانی ایستا و حاکمیت رویکرد فردگرایی و ذهن‌گرایی متأثر از نظریه تصویری زبان طراحی‌شده است؛ اما متن به‌عنوان منبع اطلاعاتی تغذیه‌کنندۀ نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات، پهنۀ بازی‌های زبانی بی‌شماری است و نمی‌توان آنچه در نظام نمایه‌سازی برای متن ثابت در نظر گرفته شده است، معنای نهایی و قطعی متن پنداشت.
کلیدواژه‌ها

احمدی، بابک(1374). حقیقت و زیبایی. تهران: نشر مرکز.
برآین، مگی(1374). مردان اندیشه(ترجمه عزت الله فولادوند). تهران: طرح نو.
پورحسن، قاسم(1385). ویتگنشتاین: از زبان تصویری تا زبان تالیفی. پژوهشنامه علوم انسانی، 1(49)، 127-148.
داورپناه، محمدرضا(1383). پارادایم و بازیابی اطلاعات. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 7(3)،2-4.
داورپناه، محمدرضا(1384). ضرورت های نوین بازنـگری در ذخیره و بازیابی اطلاعات. کتابداری و اطلاع-رسانی،8(31)،67-88.
داورپناه، محمدرضا؛ مختاری، حیدر(1393). نظریه علم. تهران: دبیزش
کی.اس. دانلان (1374). فلسفه تحلیلی و فلسفه زبان(ترجمه شاپور اعتماد و مراد فرهاد پور). فصلنامه ارغنون، (7و8)،39-68.
فون، کت(1381). مفهوم فلسفه نزد ویتگنشتاین(ترجمه کامران قره گوزلی). تهران: نشر مرکز
هارتناک، یوستوس(1351). ویتگنشتاین(ترجمه منوچهر بزرگی). تهران: خوارزمی.
هادسون، ویلیام دانالد؛ویتگنشتاین، لودویک(1378). ربط فلسفه او با باور دینی(مترجم مصطفی ملکیان). تهران: انتشارات گروس
کوپنا، دامیانی(1379). اندیشه سیاسی و تفسیر: معضل پیچیده تفسیر در پست مدرنیته و پست مدرنیسم(ترجمه حسین علی نوروزی). تهران: انتشارات نقش جهان.
نشاط، نرگس(1390). جستجو در معنا. تهران:نشر کتابدار
ریسمانباف، امیر؛ فتاحی، رحمت الله(1394). بازشناختی از دانش‌شناسی: جستارهایی در علم اطلاعات و دانش-شناسی، تهران: نشر کتابدار.
سروش، علی اکبر(1374). درس هایی در فلسفه علم الجتماع. تهران: نشر نی.
ویتگنشتاین، (1380). تحلیل فلسفی(ترجمه فاطمی). تهران: نشر مرکز
ندرلو، بیت الله(1390). نظریة بازی‌های زبانی ویتگنشتاین: یک نظرگاه فلسفیِ پست‌مدرن دربارة زبان. غرب شناسی بنیادی،2(1)، 87-100.
Belkin, N. J. (1980). Anomalous states of knowledge as a basis for information retrieval. Canadian Journal of Information Science. 5(1), 133-143. Retrieved 25 June, 2015 from http://infobehavior.pbworks.com/f/Belkin+ASK+p1.pdf
Blair, D. C. (2006). Wittgenstein, language and information: "Back to the rough ground!". Springer.
Brier, S. (2004). Cybersemiotics and the problems of the information-processing paradigm as candidate for a unified science of information behind library information science. LIBRARY TRENDS. 52(3), 629–657. Retrieved 25 June, 2015 from https://www.ideals.illinois.edu/bitstream/handle/2142/1677/Brier629657.pdf?sequence=2
Case, D. (2006). Information behavior. Annual Review of Information Science and Technology. 40(1), 293-327. Retrieved from https://doi.org/ 10.1002/aris.1440400114
Chu, H. (2003). Information representation and retrieval in the digital age. Medford, N.J.: Published for the American Society for Information Science and Technology by Information Today.
Glock, H. J. (1996). A Wittgenstein Dictionary. Hoboken, New Jersey: Wiley-Blackwell
HjØrland, B. (1998). Information retrieval, text composition, and semantics. Knowledge Organization. 25(1,2): 16-31. Retrieved 25 June, 2015 from https://pdfs.semanticscholar.org/f977/bf36793fbfc5b6a1ad99ad26338458d869ca.pdf
HjØrland, B. (1998). The classification of psychology: A case study in the classification of a knowledge field. Knowledge Organization. 25(4): 162-201. Retrieved 25 June, 2015 from http://hdl.handle.net/10150/105294
HjØrland, B. (2004). Domain analysis: A socio-cognitive orientation for information science research. Bulletin of the American Society for Information Science and Technology. 30(3), 17-21. Retrieved 25 June, 2015 from https://doi.org/10.1002/bult.312
HjØrland, B. & Pedersen K.N. (2005). A substantive theory of classification for information retrieval. Journal of Documentation. 61(5), 582-97. Retrieved from https://doi.org /10.1108/00220410510625804
Marchionini, G. (1995). Information seeking in electronic environments. Cambridge University Press.
Petras, V. (2006). Translating dialects in search: Mapping between specialized languages of discourse and documentary languages (Doctoral dissertation). University of California, Berkeley.
Tague-Sutcliffe, J. (1995). Measuring information: An information services perspective. San Diego; Toronto: Academic Press.
Talja, S., Keso, H., & Pietiläinen, T. (1999). The production of ‘context’in information seeking research: A metatheoretical view. Information Processing & Management. 35(6), 751-763. Retrieved from https://doi.org/10.1016/S0306-4573(99)00024-2
Wilson, T. D. (2010). Fifty Years of Information Behavior Research. Bulletin of the American Society for Information Science and Technology. 36(3), 27-34. Retrieved from https://doi.org /10.1002/bult.2010.1720360308
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 31 اردیبهشت 1395
  • تاریخ پذیرش 25 فروردین 1398