نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال. ۶, شماره. ۲: پاییز و زمستان ۱۳۹۵- مجله پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی

عنوان مقاله: تحلیل الگوهای وابستگی و واژگان نمایانگر روابط کتابشناختی در خانواده های کتابشناختی بر پایه مدل مفهومی اف آر بی آر


صفحات: 338-360

DOI: 10.22067/39753

چکیده
هدف: خانواده‌های کتابشناختی، مجموعه آثاری هستند که در طول زمان و در ارتباط با یک اثر اصلی خلق می‌شوند. وابستگی‌ها انواع گوناگونی در سلسله مراتب خانواده کتابشناختی دارند و واژگانی که نوع وابستگی را می‌نمایاند بسیار متنوع‌اند. این پژوهش با هدف تحلیل و شناسایی انواع وابستگی‌ها و نیز واژه های نمایانگر آنها در خانواده‌های کتابشناختی شاهنامه فردوسی، مثنوی معنوی، دیوان حافظ و گلستان سعدی به انجام رسیده است.
روش‌: پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش را پیشینه های کتابشناختی خانواده های پر عضو حوزه ادبیات فارسی («شاهنامه فردوسی»، «دیوان حافظ»، «مثنوی معنوی» و«گلستان سعدی») تشکیل می دهد. با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی نظام مند، برای خانواده شاهنامه فردوسی، ۳۵۱؛ دیوان حافظ، ۳۴۶؛ مثنوی معنوی، ۳۲۰؛ و گلستان سعدی ۳۰۵ نمونه انتخاب شد.
یافته‌ها: در ۴۱/۶۳ درصد از پیشینه های مورد بررسی، حداقل یک وابستگی شناسایی شد که بیشترین آنها از نوع اشتقاقی بود. وابستگی هایی همچون «برگزیده» با ۹/۱۹، «بازنگری» با ۳/۱۷، «براساس نسخه خاص» با ۷/۱۴، «شرح» با ۶/۱۱و «اقتباس» با ۱/۹ درصد جزء فراوان‌ترین انواع وابستگی های حوزه ادبیات فارسی شناسایی شد. همچنین، ترتیب وابستگی ها در همه خانواده ها متفاوت بود. اغلب وابستگی های سطح بیان با واژه‌های متفاوتی در پیشینه ها حضور داشتند. توجه به واژه‌های پربسامد شناسایی شده در این پژوهش و به کار گیری فایل دسته‌بندی شده از واژگان نمایانگر انواع وابستگی ها می‌تواند گام مؤثری در زمینه دسته‌بندی و مدیریت خودکار بخش بزرگی از پیشینه‌های هر خانواده کتابشناختی به حساب ‌آید و نیز سبب تقویت استاندارد توصیف و دسترسی به منابع (آر. دی. ا) و ساختارمندی واژگانی در عنوان قراردادی ‌گردد.

کلمات کلیدی:   روابط کتابشناختی; مدل اف آر بی آر; آثار وابسته; خانواده های کتابشناختی; وابستگی‌ها; واژگان نمایانگر وابستگی

مراجع

دریافت نسخه XML

تمام متن: PDF
دانلود : 172

بازدید: 324

تاریخ دریافت: 1393/07/04 , تاریخ پذیرش: 1393/08/03 , تاریخ انتشار: 1395/10/01

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )


این مجله توسط دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی منتشر می شود